ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

ป้องกันการฆ่าตัวตายในทุกช่วงวัยของชีวิต

ป้องกันการฆ่าตัวตายในทุกช่วงวัยของชีวิต

โดย นพ.ปราการ ถมยางกูร กลุ่มงานจิตเวช โรงพยาบาลราชวิถี กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

ป้องกันการฆ่าตัวตายในทุกช่วงวัยของชีวิต (Preventing Suicide across the Lifespan)

อะไรนะทำให้ผู้หญิงวัยรุ่นหน้าตาดีมีแผลยาวที่หน้าอก แผลนั้นเกิดจากการผ่าตัดนำลำไส้มาเปลี่ยนแทนที่หลอดอาหารที่พังเนื่องจากพิษน้ำยาล้างห้องน้ำที่เธอดื่มเข้าไป

ผู้ชายวัยทำงานต้องนอนอยู่บนเตียงไม่สามารถขยับขาได้ ปัสสาวะเองไม่ได้ สาเหตุเนื่องจากผิดหวังความรักแล้วกระโดดลงมาจากที่สูง มือที่ไม่สามารถขยับได้ดีเหมือนเดิม เนื่องจากเจ้าของมือใช้มีดกรีดข้อมือตนเองจนเส้นเอ็นขาด

ความเจ็บปวดทางด้านจิตใจจากการโดนผู้ที่ตนรักทำให้ผิดหวัง เสียใจกับสิ่งที่เคยคาดหวังไว้แต่กลับผิดหวังอย่างแรง หรือโดนดูถูกดูหมิ่นเหยียดหยามจนทำให้ละอายเสียหน้า โกรธจนอยากทำร้ายผู้อื่นแต่ทำไม่ได้ จึงหันกลับมาทำร้ายตนเอง หรือโดนทำให้รู้สึกเสมือนหนึ่งว่าตนเองไร้คุณค่า ห่อเหี่ยวท้อแท้ สิ้นหวังหมดพลังหมดหนทาง มองเห็นแต่ความเศร้าหมอง ชีวิตไร้คุณค่า ไร้ศักดิ์ศรี ไม่มีใครเข้าใจ ไร้ความหวัง

มองไปรอบตัวก็เห็นแต่ความมืดมิด เสมือนอยู่ตัวคนเดียวในโลกใบนี้แม้จะมีคนอยู่รอบข้างมากมายก็ตาม มีความคิดที่จะฆ่าตัวตายเพื่อให้หลุดพ้นจากสถานการณ์ที่เป็นอยู่ในขณะนั้น จากผลการวิจัยพบว่า 2 ใน 3 ของผู้ที่ฆ่าตัวตายสำเร็จมีปัญหาโรคซึมเศร้าร่วมด้วย

ช่วงระยะเวลาของความเจ็บปวดทรมานก่อนที่จะฆ่าตัวตายในแต่ละคนยาวนานไม่เท่ากัน คนที่เพิ่งจับได้ว่าแฟนของตนมีผู้หญิงอื่นเกิดความโกรธความรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจ ความเศร้า ความคิดที่ไม่อยากทนอยู่กับความรู้สึกเจ็บปวดนั้นอีกแล้ว มีความคิดฆ่าตัวตายในขณะนั้นทันทีและกระทำโดยหุนหันพลันแล่นหรือรอไปอีกหลายวัน บางคนก็กำหนดวันฆ่าตัวตายขึ้นก่อนล่วงหน้าให้ตรงกับวันสำคัญ ซึ่งตรงกับวันเกิดของตนเองหรือครบรอบวันตายของคนที่รัก

ดังนั้น การสังเกตผู้ใกล้ชิดว่ามีพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไปเช่นแยกตัว บ่นอยากตาย พูดฝากฝังสิ่งต่างๆ เหล่านี้ล้วนเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้า ดังนั้น การทำให้ความรู้สึกเจ็บปวดทรมานขณะนั้นจางลงและหายไปก่อนที่จะทำร้ายตนเองก็เป็นส่วนที่ทำให้ผู้ทุกข์ใจเหล่านั้นไม่ต้องทำร้ายตนเอง

มาช่วยกันให้กำลังใจ ความหวัง ความรู้สึกดีๆ ต่อคนรอบข้าง ให้กำลังใจตนเองเมื่อรู้สึกทุกข์ใจ หรือโทร.1323 เพื่อรับบริการให้คำปรึกษาสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต โดยมีผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำปรึกษาอยู่ สายด่วนสุขภาพจิตโรงพยาบาลราชวิถี โทร.0-2354-8152 สมาคมสะมาริตันส์ โทร.0-2713-6790 เหล่านี้ก็เป็นอีกที่พึ่งหนึ่งของผู้ที่ยังตกอยู่ในความรู้สึกเจ็บปวดนั้น การหาที่ยึดเหนี่ยวทางจิตใจโดยอาศัยหลักธรรมคำสั่งสอนทางศาสนาก็ทำให้จิตใจสบายขึ้นได้

หากซึมเศร้าท้อแท้มีความคิดอยากฆ่าตัวตายอยู่ก็ขอแนะนำให้ปรึกษากับจิตแพทย์ทันที

ทางองค์การอนามัยโลกคาดการณ์ว่าในปีหนึ่งๆ มีผู้เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายถึงปีละกว่า 1 ล้านคน คิดเป็นผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จ 1 คนในทุก 40 วินาที และมีผู้ที่ฆ่าตัวตายไม่สำเร็จอีกอย่างน้อย 10-30 เท่า ในประเทศไทยอัตราเฉลี่ยการฆ่าตัวตายสำเร็จลดลงจาก 8 รายต่อประชากร 1 แสนคนในปี พ.ศ.2540 มาอยู่ที่ 5-6 ราย ต่อประชากร 1 แสนคนในปัจจุบัน

องค์การอนามัยโลกรายงานว่า การฆ่าตัวตายสำเร็จของคน 1 คนจะมีผลกระทบต่อผู้อื่นอีกอย่างน้อย 5 คน ได้แก่ พ่อ แม่ พี่ น้อง เพื่อนสนิท คนรัก ดังนั้น ในประเทศไทยที่มีผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จเฉลี่ยปีละ 4,000-5,000 คน ก็จะมีผู้รับผลกระทบทนทุกข์กับการสูญเสียถึงปีละไม่ต่ำกว่า 20,000 คน

ในระยะเวลา 10 ปี ที่ผ่านมานับแต่ฟองสบู่แตกก็จะมีผู้ทุกข์ใจถึงกว่า 200,000 คนด้วยกัน ความรู้สึกแรกๆ ของครอบครัวที่มีผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จ จะรู้สึกช็อค มึนชา ทำอะไรไม่ถูกไม่เชื่อตาเชื่อหูตนเองว่าจะเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้นจริงๆ รู้สึกผิดหวังโทษตนเองหรือผู้อื่นว่าเป็นสาเหตุของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น อาจโกรธตนเองผู้อื่นหรือแม้กระทั่งผู้ที่ฆ่าตัวตายสำเร็จ เศร้าโศกเสียใจร้องไห้ บ้างรู้สึกว่าเป็นตราบาป เก็บตัวไม่ไปเจอหน้าผู้คน บางครั้งถึงกับอยากจะย้ายบ้านไปให้ไกลๆ เลยทีเดียว บ้างมีความคิดอยากฆ่าตัวตายตามไปเลยก็มี

คนใกล้ชิดมีส่วนสำคัญที่จะช่วยให้ผ่านเหตุการณ์นั้นไปได้ โดยการรับฟังอย่างตั้งใจ ไม่ตัดสิน ไม่ตำหนิวิจารณ์สิ่งที่เกิดขึ้น จากการสัมภาษณ์พ่อแม่ที่ลูกชายฆ่าตัวตายสำเร็จที่จังหวัดเชียงรายพบว่า ในช่วงแรกนั้นพ่อแม่ต้องทนทุกข์ทรมานเจ็บปวดเศร้าใจ ถึงขนาดอยากตายตามลูกชายไป ใช้เวลานานกว่า 3 เดือน จึงสามารถกลับเข้าสู่สังคมได้อีกครั้งหนึ่ง แต่ในใจลึกๆ ก็ยังมีความเศร้าอยู่

สถิตการฆ่าตัวตาย หลายท่านก็ทราบดีแล้วว่ายังครองแชมป์อยู่ที่ภาคเหนือที่มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงสุดของประเทศ สูงกว่าภาคอื่นๆถึง 5 เท่า โดยจังหวัดลำพูน มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงที่สุด รองลงมาคือ เชียงใหม่ เชียงราย แพร่ และแม่ฮ่องสอน

ดังนั้น ในปีนี้กรมสุขภาพจิตจึงยังมีการทำเนินโครงการที่มีเป้าหมายหลักอยู่ที่ภาคเหนือตอนบน โดยได้จัดให้การรณรงค์วันป้องกันการฆ่าตัวตายโลก ประจำปี 2550 ในวันที่ 10 กันยายน 2550 ณ หอประชุมโรงเรียนสามัคคีวิทยาคม จังหวัดเชียงราย

โดยในวันดังกล่าวจะมีกิจกรรมหลายอย่าง เช่น กิจกรรมบนเวทีเสวนาของเหล่าสื่อมวลชนสุขภาพจิตจังหวัดเชียงราย การเสวนาของผู้แทนองค์กรสื่อมวลชนท้องถิ่น ผู้แทนองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และผู้แทนสถานศึกษา เป็นต้น

แต่ก่อนจะมีกิจกรรมในวันที่ 10 กันยายน ก็มีงานกิจกรรมก่อนนั้นของสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทยและโรงพยาบาลราชวิถี ขอเชิญผู้สนใจเข้ารับฟังการบรรยายเรื่อง "ป้องกันตนเองและคนใกล้ชิดอย่างไรไม่ให้ฆ่าตัวตาย" ซึ่งจะมีการฉายเทปสัมภาษณ์พ่อแม่ถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น และวิธีทำให้ผ่านพ้นช่วงวิกฤตนั้นมาได้ ในวันศุกร์ที่ 7 กันยายน 2550 เวลา 09.00-12.00 น. ที่ห้องประชุมพญาไทชั้น 11 ตึกเฉลิมพระเกียรติฯ โรงพยาบาลราชวิถี ซึ่งจัดขึ้นโดยสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทยร่วมกับกรมสุขภาพจิต และโรงพยาบาลราชวิถี เพื่อให้ความรู้แก่ประชาชน เนื่องในวันป้องกันการฆ่าตัวตายโลก ซึ่งตรงกับวันที่ 10 กันยายน ของทุกปี

โดยในปีนี้มีคำขวัญว่า "ป้องกันการฆ่าตัวตายในทุกช่วงวัยของชีวิต" (Preventing Suicide across the Lifespan) สนใจสำรองที่นั่งได้ที่ 0-2354-8152 หรือที่เลขาธิการสมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย โทร.0-2640-4488

*******************************************

ด้วยความปราถนาดี กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

6 September 2550

By นพ.ปราการ ถมยางกูร

Views, 12476