ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

ห้วงเวลาของชีวิต

ห้วงเวลาของชีวิต

Posted by

DMH Staff/Sty-Lib

ในความเป็นมนุษย์ปุถุชนธรรมดา เกิดมามีทั้งสุขและทุกข์ บางช่วงเวลาของชีวิตอาจมีปัญหาจนทำให้เกิดความอ่อนแออ่อนล้าอยู่บ้าง ในช่วงนี้คนเราต้องการใครสักคนมาช่วยประคับประคอง และให้กำลังใจเพื่อเอาชนะปัญหาที่ถาโถมเข้ามาในชีวิต เพื่อสามารถผ่านพ้นไปได้ บางคนอาจจะไม่สามารถปรับตัวได้ อยู่กับความทุกข์ตามลำพังไม่มีใครช่วยเหลือ มองไปทางไหนก็ไม่เห็นทางออก จึงนำไปสู่การตัดสินใจทำร้ายตนเองในที่สุด โดยลืมไปว่าผลของการกระทำดังกล่าว ก่อให้เกิดความโศกเศร้าเสียใจเพียงใดต่อบุคคลรอบข้าง ดังนั้น เราควรเริ่มใส่ใจดูแลสุขภาพจิตกันและกันตั้งแต่วันนี้ เพราะกำลังใจ คำปลอบใจ คือสายใยต่อชีวิต ที่ช่วยเติมเต็มให้มีชีวิตอยู่ต่อไป ในเวลาที่คนเรามีความทุกข์ ต่างต้องการความช่วยเหลือ ความเห็นอกเห็นใจ ความเอื้ออาทร ความเข้าใจจากคนรอบข้าง หากคนรอบตัวท่านมีความทุกข์ อย่าลืมให้ความใส่ใจกับเขา อย่าปล่อยให้เขาต้องเผชิญความทุกข์ตามลำพัง จนไม่สามารถหาทางออกหรือแก้ไขปัญหานั้นได้จนนำไปสู่โศกนาฏกรรมในที่สุด

“การฆ่าตัวตาย”

เป็นการกระทำที่ทำให้ตนเองเสียชีวิตโดยเจตนา อาจเกิดมาจากภาวะความเสียใจอย่างมาก เช่น สูญเสียคนรัก หรือภาวะความเครียดที่ไม่สามารถหาทางออกได้ จึงคิดสั้นโดยการฆ่าตัวตายเพื่อหนีปัญหา ภาวะดังกล่าวเกิดขึ้นได้ กับคนทุกเพศทุกวัย ปรากฏอยู่ในสังคมและชุมชนต่างๆ อยู่เสมอ อย่างไรก็ตามเราสามารถป้องกันได้ หากทุกคนเข้ามามีส่วนร่วมในการป้องกัน ช่วยเหลือแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจัง

“ทำไมคนเราถึงคิดฆ่าตัวตาย”

มองไปทางไหนก็เห็นแต่ปัญหา ไม่เห็นทางออก เจอแต่ทางตัน

ซึมเศร้า หมดอาลัยตายอยาก หดหู่ ท้อแท้

รู้สึกไร้ค่า ไร้ความหวัง ไม่มีใครช่วยได้

ป่วยเป็นโรคจิต หลงผิดคิดว่ามีคนสั่งให้ไปตาย หรือระแวงว่าจะมีคนมาฆ่า เลยอยากตายไปให้พ้น

ติดเหล้า ติดยา ไม่ได้เสพก็ทรมาน พอเสพจนเมาก็ขาดสติ ไม่มีใครอยากเหลียวแล

มีความทุกข์ทรมานจากความเจ็บป่วยทางกาย จนไม่สามารถทนได้ จึงฆ่าตัวตายเพื่อให้พ้นทุกข์ ฯลฯ

“สัญญาณเตือนต่อการฆ่าตัวตาย”

บุคคลที่มีความคิดจะทำร้ายตนเอง มักส่งสัญญาณบางอย่างออกมาเพื่อร้องขอความช่วยเหลือจากบุคคลใกล้ชิด ดังนี้

แยกตัวไม่พูดกับใคร

มีคนในครอบครัวฆ่าตัวตายมาก่อน

ติดเหล้าหรือยาเสพติด

ทรมานจากโรคจนต้องพึ่งยารักษาประจำและนอนไม่หลับติดกันเป็นเวลานานๆ

ประสบปัญหาชีวิต เช่น ล้มละลาย สูญเสียคนรักกะทันหัน เป็นโรคเรื้อรังพิการจากอุบัติเหตุ

แยกตัวไม่พูดกับใคร

มีอารมณ์ขึ้นๆ ลงๆ ที่น่าระวังคือ เมื่ออารมณ์เปลี่ยนแปลงเป็นตรงกันข้าม จากซึมเศร้าหรือหงุดหงิดมานาน กลับดูสบายใจอย่างผิดหูผิดตา ช่วงนี้อาจเป็นไปได้ว่าแสดงว่าเขารวบรวมความกล้าและตัดสินใจแน่นอนแล้วว่าจะฆ่าตัวตาย

เวลาพูดมีน้ำสียงวิตกกังวล สีหน้าเศร้าหมอง

ชอบพูดเปรยๆว่าอยากตาย ไม่อยากมีชีวิตอยู่ ไม่มีค่า ไม่มีใครรัก ไม่มีใครสนใจ

การทำพินัยกรรมในเวลาที่ยังไม่สมควร เป็นต้น

เดินไปเยี่ยมเยียนคนรู้จักโดยที่ไม่ได้ทำมาก่อนเหมือนบอกลา

มีแผนฆ่าตัวตายที่แน่นอน โดยดูได้จากแจกจ่ายของรักของหวง พูดจาฝากฝังคนข้างหลัง จัดการงานหรือทรัพย์สินให้เรียบร้อย เป็นต้น

เคยพยายามฆ่าตัวตายมาแล้ว เช่น กินยานอนหลับ กินสารเคมี กระโดดตึก แขวนคอ ยิงตัวตาย เป็นต้น

ลักษณะของผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย

1. มีโรคทางกาย พบว่าโรคทางกายโรคใดโรคหนึ่ง ใน 3 โรคต่อไปนี้มีปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้คิดฆ่าตัวตาย

โรคที่รักษาไม่หาย โดยเฉพาะโรคเอดส์

โรคทางกายระยะสุดท้าย เช่น มะเร็ง ไตวาย

โรคที่ก่อให้เกิดความเจ็บปวดทรมาน

2. โรคทางจิตเวชโรคใดโรคหนึ่งใน 4 โรคต่อไปนี้มีปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้คิดฆ่าตัวตาย

โรคซึมเศร้า

โรคจิต ที่มีความหวาดระแวง หลงผิดคิดว่าคนปองร้าย หูแว่ว ประสาทหลอน

ผู้ติดสุรา มักมีความรู้สึกว่าตนเองไม่มีค่าเป็นพื้นฐานอยู่แล้ว ประกอบกับฤทธิ์ของสุราที่มีผลต่อสมอง เมื่อเผชิญปัญหาชีวิตอาจแก้ปัญหาด้วยการฆ่าตัวตายได้

บุคลิกภาพผิดปกติ มักเป็นกลุ่มผู้มีอารมณ์อ่อนไหว ไม่มั่นคง หุนหัน หรือสนใจแต่ตนเองเรียกร้องความสนใจจากผู้อื่นทำให้คิดสั้นได้

3. เคยมีประวัติพยายามฆ่าตัวตาย

4. มีความตั้งใจคิดฆ่าตัวตายชัดเจน เช่น

ทำในสถานที่หรือเวลาที่ยากต่อการพบเห็นหรือช่วยเหลือ

เตรียมการเรื่องทรัพย์สิน จดหมายลาตาย

เตรียมการเรื่องฆ่าตัวตาย เช่น หาซื้อยามาสะสมไว้

ใช้วิธีการฆ่าตัวตายที่รุนแรง

5. เจตนาฆ่าตัวตายแต่ไม่สำเร็จ เช่น กินยาฆ่าแมลง ผูกคอ เชือดข้อมือ กระโดดตึก เป็นต้น

พฤติกรรมการฆ่าตัวตาย

เราอาจแบ่งพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการฆ่าตัวตายตามผลลัพธ์ของการกระทำเป็น 4 ลักษณะตามความรุนแรงและความตั้งใจดังนี้

ความคิดในการฆ่าตัวตาย หมายถึง การมีความคิดที่จะทำร้ายตนเอง

การแสร้งกระทำการฆ่าตัวตาย หมายถึง การที่ผู้กระทำการทำร้ายตนเองทำไปโดยมีเจตนาเพียงเพื่อเรียกร้องความสนใจ โดยมิได้มีความตั้งใจที่จะตายจริง

การพยายามฆ่าตัวตาย หมายถึง ผู้กระทำรอดชีวิตทั้งๆ ที่ผู้กระทำมีความตั้งใจจริงที่จะทำร้ายตนเอง

การฆ่าตัวตายสำเร็จ หมายถึง การกระทำนั้นทำให้ผู้กระทำถึงแก่ชีวิต

แบบคัดกรอง ผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (su-9)

แบบสอบถามฉบับนี้ใช้ในการประเมินผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย โดยสอบถามว่ามีเหตุการณ์ อาการ หรือความคิด ความรู้สึก และพฤติกรรมดังต่อไปนี้หรือไม่ โดยการเครื่องหมายถูก ตามคำตอบที่ตรงตามความเป็นจริงกับตัวท่าน

1. ใน 1 ปีที่ผ่านมา ท่านดื่มสุราหนักเพื่อลดความทุกข์ใจ (ไม่มี, มี)

2. ใน 1 เดือนที่ผ่านมา ท่านมีการสูญเสียสิ่งอันเป็นที่รัก (คนรัก สุขภาพ ทรัพย์สินเงินทอง ชื่อเสียง หน้าที่การงาน การเรียน ฯลฯ) (ไม่มี, มี)

3. ใน 1 เดือนที่ผ่านมา ท่านทุกข์ทรมานกับโรคร้ายแรงหรือโรคเรื้อรัง (ไม่มี, มี)

4. ใน 1 เดือนที่ผ่านมา ท่านเป็นทุกข์อย่างมากจนไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไป (ไม่มี, มี)

5. ใน 1 เดือนที่ผ่านมา ท่านมีการวางแผนถึงวิธีการฆ่าตัวตาย (ถ้าตอบว่ามีให้ระบุวิธีการ.........) (ไม่มี, มี)

6. ท่านได้เขียนจดหมายสั่งลา หรือบอกให้คนใกล้ชิดทราบถึงความคิดฆ่าตัวตายของท่าน (ไม่มี, มี)

7. ใน 1 ปีที่ผ่านมา ท่านเคยทำร้ายตนเองหรือพยายามฆ่าตัวตาย (ไม่มี, มี)

8. ขณะนี้ท่านกำลังคิดฆ่าตัวตาย (ไม่มี, มี)

9. ท่านคิดจะลงมือฆ่าตัวตายโดยไม่บอกให้ใครทราบ (ไม่มี, มี)

วิธีการให้คะแนน

ตอบว่า

มี เท่ากับ 1 คะแนน

ไม่มี เท่ากับ 0 คะแนน

การแปลผล

ถ้าตอบว่า มี 1 ข้อ หรือ 1 คะแนนขึ้นไป หมายถึง มีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย ควรขอรับการปรึกษาจากหน่วยงานสาธารณสุขใกล้บ้าน

ความต้องการด้านจิตใจของผู้คิดฆ่าตัวตาย

ความเห็นอกเห็นใจ ผู้เข้าใจปัญหาและความรู้สึกของเขา แต่ไม่ต้องการถูกซ้ำเติมจากคนรอบข้าง

คนที่หวังดี ยินดีรับฟังและช่วยเหลืออย่างจริงใจ

ระบายความทุกข์ออกมาทางใดทางหนึ่ง เช่น พูด เขียน หรือร้องไห้

คนที่มีเวลาให้กับเขา ให้ความสนใจและเอาใจใส่ดูแล เนื่องจากเขาจะมีความรู้สึกเหงา และโดดเดี่ยวมากกว่าปกติ

กรณีผู้ป่วยมีพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่น เรียกร้องความสนใจ วุ่นวาย หวาดระแวง แสดงถึงความต้องการให้ผู้อื่นเข้าใจเหตุผลของการกระทำนั้นๆ

“วิธีในการช่วยเหลือและป้องกันผู้ที่คิดทำร้ายตนเอง”

รับฟังปัญหาด้วยความจริงใจ ตั้งใจ ยอมรับว่าเป็นปัญหาของเขาจริงๆ แม้อาจเป็นเรื่องเล็กสำหรับเรา

พูดคุยแต่เรื่องที่สบายใจ ไม่ตำหนิหรือพูดซ้ำเติม เพราะจะเป็นการผลักดันให้ลงมือทำซ้ำอีก

สังเกตว่ามีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งตามแบบคัดกรองผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตายหรือไม่ ถ้ามีให้เฝ้าระวังว่ามีโอกาสกระทำได้จริง ควรเข้าไปพูดคุยซักถามด้วยความเอาใจใส่พร้อมจะช่วยเหลือ

สอบถามว่ามีการเตรียมวิธีที่จะทำร้ายตัวเองหรือไม่อย่างไร ถ้ามิใช่คนในครอบครัว ให้บอกญาติหรือคนในครอบครัวให้คอยระวังอย่างใกล้ชิดให้อยู่ในสายตา และให้อยู่ห่างจากอุปกรณ์ ที่เขาเตรียมไว้เพื่อทำร้ายตัวเอง

พูดคุยให้คำปรึกษา ปลอบใจ ให้มีสติ ค่อยๆ คิดหาทางแก้ไขปัญหา อาจจะแนะนำให้ปรึกษาคนที่เขาไว้วางใจ และนับถือ เช่น ญาติ พระ ครู กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ฯลฯ

กระตุ้นให้ญาติให้กำลังใจ ไม่ตำหนิ หรือลดการทะเลาะเบาะแว้งลง

ติดต่อหาแหล่งช่วยเหลือในพื้นที่ เท่าที่จะทำได้ เช่น แหล่งฝึกอาชีพ แหล่งฟื้นฟูสมรรถภาพ แหล่งช่วยเหลือเรื่องการเงิน เช่น กรมประชาสงเคราะห์ เป็นต้น

กระตุ้นให้คนในชุมชนตระหนักถึงปัญหา ให้ความสนใจดูแลเฝ้าระวังซึ่งกันและกัน ไม่ปล่อยปละละเลย

ให้ความรู้เรื่องผลระยะยาวของสุขภาพที่เกิดจากการใช้ยา หรืออุปกรณ์ในการฆ่าตัวตายแต่ไม่สำเร็จ เช่น สมองเสื่อมจากการผูกคอตาย หรือเกิดความพิการทางกายอื่นๆ

สิ่งที่ญาติหรือผู้ใกล้ชิดไม่ควรพูดกับผู้ที่คิดฆ่าตัวตาย

ตายเสียได้ก็ดี

ไม่น่ารอดมาเลย

อย่าไปสนใจมากเดี๋ยวก็ทำอีก ไม่ตายจริงหรอก

เก่งจริงคราวหน้าก็ให้ตายจริงซิ

อยู่ไปก็ไม่เห็นทำประโยชน์อะไร

ไม่ต้องฆ่าตัวตายหรอก ยังไงก็ตายอยู่ดี

อยู่ไปนานก็ยิ่งจะสร้างภาระให้คนอื่น

*******************************************

จาก คู่มือการป้องกันและช่วยเหลือผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย (สำหรับประชาชน)

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

Posted by dmhstaff/sty-lib

22 กันยายน 2554

By คู่มือการป้องกันและช่วยเหลือผู้ที่เสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย

Views, 4157