ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

ออทิสซึ่ม โรคผิดปกติทางด้านพัฒนาการ

นายแพทย์โยเซฟ ซื่อเพียรธรรม หัวหน้าโครงการ ออทิสซึ่ม ศูนย์การแพทย์สิริกิติ์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี กล่าวถึงการวินิจฉัยโรคออทิสซึ่มว่า เกณฑ์ในการวินิจฉัยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ คือ มีความผิดปกติของการพัฒนาการด้านการสร้างความสัมพันธภาพกับบุคคลรอบข้าง การสื่อภาษา และมีกิจกรรมหรืออิริยาบถบางอย่างที่ซ้ำซาก เด็กที่เป็นโรคนี้ส่วนใหญ่ มักจะแสดงพฤติกรรมที่ผิดปกติดังกล่าวก่อนอายุ 30 เดือน แต่การที่จะประเมินว่าเป็นโรคนี้หรือไม่นั้น ต้องอาศัยการสังเกตอย่างละเอียดโดยอาศัยสภาพแวดล้อม รวมทั้งประวัติการเลี้ยงดูเป็นเครื่องช่วยในการตัดสิน จากรายงานผู้ป่วย ตลอดจนการค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับโรคนี้มากว่า 50 ปี โดยโรคนี้จะพบในเด็กผู้ชายมากกว่าเด็กผู้หญิง ซึ่งมีความแตกต่างกันไปในแต่ละราย สำหรับคำกล่าวที่ว่าเด็กเป็นโรคนี้กันมากขึ้นนั้นจึงไม่แน่ใจ การที่มีเด็กได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นออทิสซึ่มมากขึ้น อาจเป็นเพราะมีเด็กที่แสดงพฤติกรรมคล้ายออทิสซึ่มมากขึ้น โดยที่ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคออทิสซึ่มก็ได้ ควรระวังเพราะคำวินิจฉัยที่ต่างกัน ย่อมหมายถึงวิธีการดูแลรักษาการดำเนินโรคและผลการรักษาที่ต่างกันด้วย

ส่วนแนวทางในการดูแลรักษาผู้ป่วยที่เป็นโรคออทิสซึ่มนั้น นายแพทย์โยเซฟ ซื่อเพียรธรรม ยังกล่าวอีกว่า แนวทางการรักษาที่ผ่านมาที่ยังถือปฏิบัติกันอยู่ คือ ความพยายามที่จะทำให้เด็กเหล่านี้มีพัฒนาการที่ปกติโดยการฝึกให้ทำซ้ำๆ อย่างสม่ำเสมอเป็นกิจวัตรและขจัดปัญหาทางด้านพฤติกรรมที่ผิดปกติต่างๆ โดยใช้พฤติกรรมบำบัด ซึ่งผลการรักษาคือผู้ป่วยจะทำตามที่ได้รับการฝึกหรือสอนมา

ในปัจจุบันได้ให้ความสนใจและศึกษาโรคนี้มากขึ้นโดยพยายามหาแนวทางการศึกษาสำหรับเด็กออทิสซึ่ม จึงได้จัดตั้งโครงการวิจัยออทิสซึ่มขึ้น เพื่อจะได้มีโอกาสรู้จักและเข้าใจผู้ป่วยโรคนี้อย่างลึกซึ้งมากขึ้นเพื่อหารูปแบบในการรักษาที่เหมาะสมโดยได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่จาก ศ.น.พ.อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ อดีตคณบดี โรงพยาบาลรามาธิบดี ทำให้มีสถานที่และอุปกรณ์ที่ช่วยในการบันทึกและวิเคราะห์พฤติกรรมเด็กที่ทันสมัย เพื่อก่อให้เกิดองค์ความรู้ที่จะเป็นประโยชน์ในการรักษาเด็กออทิสซึ่มต่อไป

ศาสตราจารย์ ประกิต วาทีสาธกิจ คณบดี คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดีได้เชิญศาสตราจารย์ริชาร์ด เคย์ จากไชนิสยูนิเวอซิตี้ ฮ่องกง มาบรรยายเรื่อง โรคทางระบบประสาทที่ติดต่อจากหมูและวัวถึงคน ในงาน ปาฐกถา อรรถสิทธ์ เวชชาชีวะ ครั้งที่ 3 ณ ห้องประชุม อรรถสิทธิ์ เวชชาชีวะ อาคารศูนย์การแพทย์สิริกิติ์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ซึ่ง ศาสตราจารย์ริชาร์ด เคย์ ผู้วินิจฉัยผู้ป่วยโรควัวบ้ารายแรกในเอเชีย กล่าวว่า

ปัจจุบันพบว่ามีโรคทางระบบประสาทห้าโรคที่ติดต่อจากหมูหรือเนื้อหมูมาสู่คน แต่มีเพียงโรคระบบประสาทโรคเดียวที่ติดต่อจากวัวหรือเนื้อวัวถึงคน โรคที่ติดต่อจากหมูหรือเนื้อหมูมีทั้งที่เป็นเชื้อพยาธิ เชื้อไวรัส และเชื้อแบคทีเรีย ส่วนโรคที่ติดต่อจากวัวหรือเนื้อวัวคือโรคแวเรียน ซีเจดี หรือโรควัวบ้า ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยกิน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยกินเนื้อวัวที่มีโปรตีนผิดปกติที่เรียกว่าไพรออน

โรคระบบประสาทที่ติดต่อจากเนื้อหมูโดยแบคทีเรีย สเตริปโตคอคคัสซูอิส ซึ่งปกติเชื้อนี้จะอาศัยอยู่ตามทอนซิสของหมู ซึ่งสามารถทำให้ลูกหมูเกิดการติดเชื้อ ทำให้โลหิตเป็นพิษและสมองอักเสบได้ โรคนี้พบครั้งแรกในคน เมื่อปี พ.ศ. 2511 ที่ประเทศเดนมาร์ก ต่อมาจึงพบในเอเชีย ลักษณะพิเศษของผู้ที่ป่วยจากโรคนี้คือหลังหายจากเยื่อหุ้มอักเสบ จะเกิดอาการหูหนวกถาวร การทดลองในหมูที่ทำให้ติดเชื้อโรคนี้ พบว่าหมูก็เกิดอาการหูหนวกจากการติดเชื้อในช่องหูส่วนกลาง และเชื้อแบคทีเรียนี้ผลิตสารที่เป็นพิษต่อเซลล์บุเส้นเลือดฝอยที่ไปเลี้ยงสมอง โรคนี้แม้จะพบไม่บ่อย แต่ก็พบในไทยและเวียดนาม

ในปี พ.ศ.2539 ได้มีการพบโรคติดต่อจากวัวถึงคนที่เรียกว่าแวเรียน ซีเจดี เป็นครั้งแรกในอังกฤษ ต่อมาจึงพบว่าเคยมีการระบาดของโรคดังกล่าวในปศุสัตว์ในอังกฤษเกือบยี่สิบปีก่อนหน้านี้ จนถึงปีพ.ศ.2544 ทางการอังกฤษได้รับรายงานโรควัวบ้าในคนแล้ว 100 ราย

ศาสตราจารย์ริชาร์ด เคย์ เป็นผู้วินิจฉัยผู้ป่วยโรควัวบ้ารายแรกในเอเชีย ผู้ป่วยเป็นหญิงจีนอายุ 34 ปี ซึ่งอาศัยอยู่ในอังกฤษระหว่าง พ.ศ. 2526 ถึง พ.ศ.2535 และระหว่าง พ.ศ.2540 ถึง 2544 ซึ่งเป็นปีที่ผู้ป่วยกลับมาฮ่องกง ด้วยอาการสมองเสื่อมที่เป็นมากขึ้นอย่างรวดเร็ว ภายในเวลาสองเดือน โดยเริ่มต้นมีอาการไม่สบายบริเวณยอดอก และแขนขาชา ต่อมาพูดจาและเดินช้าลง ลืมง่าย และอารมณ์หงุดหงิด เมื่อรับเข้าอยู่โรงพยาบาลที่ฮ่องกง เมื่อเดือนพฤษภาคม 2544 ผู้ป่วยพูดจาติดขัด เดินทรงตัวไม่ได้ และกล้ามเนื้อเกร็ง การตรวจคลื่นแม่เหล็กของสมองพบความผิดปกติที่เข้าได้กับโรคแวเรียน ซีเจดี การตัดชิ้นเนื้อจากทอนซิลไพรออน ซึ่งทำให้เกิดโรคนี้ ผู้ป่วยอาการทรุดลงจนพูดไม่ได้ และเสียชีวิต 16 เดือนหลังจากเริ่มป่วย

จนถึงปัจจุบันมีผู้ป่วยโรควัวบ้าประมาณ 120 ราย ส่วนใหญ่พบในอังกฤษ ฝรั่งเศส ไอร์แลนด์ และฮ่องกง ล่าสุดมีการพบในประเทศญี่ปุ่น และอนาคตคงมีการพบในประเทศอื่นๆ แพทย์โดยเฉพาะประสาทแพทย์ควรที่จะศึกษาให้รู้จักโรคนี้ เพื่อที่จะสามารถวินิจฉัยโรคนี้ได้ด้วยความมั่นใจ

13 พฤศจิกายน 2545

By

Views, 2830