ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

เลี้ยงลูกอย่างไรให้รูปร่างดี

"เลี้ยงลูกอย่างไรให้รูปร่างดี"

ความหมายของ "การมีรูปร่างดี" ทางการแพทย์คือ การมีน้ำหนักตามส่วนสูงและส่วนสูงตามอายุอยู่ในเกณฑ์ปกติ หรืออีกนัยหนึ่งคือ มีรูปร่างสมส่วน ไม่อ้วน ไม่ผอม และไม่เตี้ยมากเกินไป

การตัดสินว่าเด็กมีรูปร่างดีหรือไม่สามารถบอกได้ง่ายโดยการใช้กราฟแสดงน้ำหนักและส่วนสูงของเด็กปกติ และควรติดตามเป็นระยะๆ เพื่อดูว่ามีการเติบโตเป็นปกติหรือไม่

ปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อรูปร่างและการเจริญเติบโตของเด็กคือ กรรมพันธุ์ อาหาร และการออกกำลังกาย กรรมพันธุ์เป็นสิ่งที่ยากที่จะเปลี่ยนแปลงแก้ไข ดังนั้น สิ่งแวดล้อมคือ อาหารและการออกกำลังกายของเด็กจึงเป็นปัจจัยที่ผู้ปกครองและผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดูแลเด็กควรให้ความสนใจ เพื่อส่งเสริมให้เด็กสามารถเติบโตเต็มที่ตามศักยภาพทางกรรมพันธุ์

อาหารที่เหมาะสำหรับการเจริญเติบโตที่ดี คืออาหารที่ให้พลังงานและสารอาหารครบถ้วนทุกหมู่ มีความหลากหลายและพอเพียงสำหรับเด็กตามวัย ไม่มีความจำเป็นต้องซื้ออาหารที่มีราคาแพง ในวัยทารก เด็กควรได้รับนมแม่ซึ่งเป็นอาหารตามธรรมชาติที่มีคุณค่าดีเยี่ยมตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 1-2 ปี หรืออย่างน้อยให้ในช่วงที่แม่ลาพักงานหลังคลอด ต่อมาเมื่ออายุ 4-6 เดือน เด็กควรเริ่มได้รับอาหารเสริมเมื่ออายุ 1 ปีขึ้นไป เด็กควรได้รับอาหารมื้อหลัก 3 มื้อ ทั้งอาหารเสริมและอาหารมื้อหลักสามารถเตรียมเองได้ในบ้าน โดยมีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วนทุกหมู่คือ ข้าวหรือธัญพืช เนื้อสัตว์ ไข่ และถั่ว ผัก ผลไม้ และไขมัน รวมทั้งนมวันละ 2-3 แก้ว นมเป็นแหล่งอาหารที่ดีของแคลเซียม โปรตีน พลังงาน รวมทั้งวิตามินและแร่ธาตุอีกหลายชนิด ควรสนับสนุนให้เด็กรับประทานผักเป็นประจำทุกมื้อเพราะผักอุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุ สารต้านอนุมูลอิสระ ใยอาหารและสารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพหลายชนิด

อาหารที่ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ควรหลีกเลี่ยงคือ อาหารรสจัด และอาหารที่มีไขมันมาก เพราะจะเกิดผลเสียในระยะยาว เช่น อาหารที่เค็มจัดมีเกลือมากเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูงโดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ที่มีประวัติของโรคนี้ในครอบครัว อาหารรสหวานจัดมีพลังงานจากน้ำตาลมาก จึงเป็นสาเหตุของโรคอ้วน หรือถ้าเป็นขนมหวานอาจทำให้เด็กเบื่ออาหารมื้อหลัก จึงทำให้เติบโตช้าหรือซูบผอมได้ รวมทั้งเป็นสาเหตุของฟันผุอีกด้วย อาหารที่มีไขมันมากเป็นปัจจัยเสี่ยงของโรคอ้วน และถ้ามีไขมันอิ่มตัวมากจะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะคอเลสเตอ รอลในเลือดสูงและโรคหัวใจขาดเลือด

มีหลายคนยังเข้าใจผิดว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีการโฆษณาจำหน่ายกันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน และมีราคาแพง จะช่วยทำให้เด็กแข็งแรง โตเร็วและเฉลียวฉลาด จึงพยายามซื้อหามาให้ลูกหลานรับประทาน ความเข้าใจผิดเช่นนี้ควรได้รับการแก้ไขให้หมดไป

เด็กๆ ควรออกกำลังกายกลางแจ้งเป็นประจำทุกวันหรืออย่างน้อยสัปดาห์ละ 3-4 ครั้ง นานอย่างน้อยประมาณครั้งละ 30 นาที เพื่อให้สุขภาพกล้ามเนื้อแข็งแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือกระดูกจะเติบโตได้เป็นอย่างดี ถ้ามีการออกกำลังกายประเภทที่มีการรับน้ำหนักตัว เช่น การวิ่ง กระโดด การได้รับแสงแดดพอเพียงยังมีความสำคัญในการสร้างวิตามินซึ่งจำเป็นสำหรับการสร้างกระดูกที่ผิวหนังอีกด้วย

ดังนั้น จึงไม่ใช่เรื่องยากเกินไปที่จะช่วยให้บุตรหลานที่รักของท่านมีรูปร่างดี สุขภาพแข็งแรง และสุขภาพจิตดี เพียงแต่ลดพฤติกรรมการกินที่ไม่เหมาะสม ลดเวลาที่ใช้ดูโทรทัศน์หรือนั่งเล่นเกมคอมพิวเตอร์ สนับสนุนให้รับประทานอาหารครบทุกหมู่ และออกกำลังกายเป็นประจำโดยท่านปฏิบัติตนเป็นตัวอย่างที่ดี พร้อมทั้งให้ความรัก ความอบอุ่นและความมีเหตุผลแก่เด็กๆ อย่างสม่ำเสมอ เด็กก็จะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดีและเป็นทรัพยากรที่มีค่าของชาติในอนาคต

6 November 2546

By แพทย์หญิงอุมาพร สุทัศน์วรวุฒิ ภ.วิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ ร.พ.รามาธิบดี

Views, 3726