ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

สมองเสื่อมคือโรคอัลไซเมอร์ใช่ไหม

"สมองเสื่อมคือโรคอัลไซเมอร์ใช่ไหม?"

พ.ญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ภาควิชาอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี กล่าวว่า โรคอัลไซเมอร์เป็นส่วนหนึ่งของภาวะสมองเสื่อม แต่ภาวะสมองเสื่อมนั้นเกิดขึ้นจากสาเหตุอื่นอีกมากมายไม่ได้เกิดจากอัลไซเมอร์เพียงอย่างเดียว ซึ่งจะขอกล่าวในลำดับต่อไป

สมองเสื่อมเกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง?

1. เกิดจากการเสื่อมสลายของเนื้อสมองโดยไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอน พบว่าเซลล์สมองมีการเสื่อมสลายตายไปและไม่มีเซลล์ใหม่ขึ้นมาทดแทน ทำให้สมองนั้นไม่สามารถทำงานได้อย่างเดิม

2. สมองเสื่อมเกิดจากปัญหาหลอดเลือดสมอง เมื่อคนเรามีอายุมากขึ้นจะมีการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดทั่วตัว การเปลี่ยนแปลงนี้จะมากหรือน้อยจะต่างกันไปแต่ละคน การเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นเนื่องจากมีไขมันมาสะสมใต้ผนังหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบเลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ เหล่านั้นไม่สมบูรณ์ ถ้าเลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอจะทำให้สมองขาดเลือด เนื้อสมองบางส่วนจะค่อยๆ ตายไปทำให้ความสามารถของสมองลดลง บางรายรุนแรงถึงขั้นเป็นอัมพฤกษ์ หรืออัมพาต ซึ่งจะพบได้บ่อยในผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงต่างๆ เหล่านี้ ได้แก่ เป็นโรคความดันโลหิตสูง สูบบุหรี่ เบาหวาน โรคอ้วน เป็นต้น

3. เกิดจากการติดเชื้อในสมอง จะทำให้เซลล์สมองบางส่วนตายไป มีผลต่อความเฉลียวฉลาดลดการทำงานของสมองด้วย ในสมัยก่อนปัญหาการติดเชื้อในสมองเจอบ่อยจากโรคซิฟิลิส เชื้อเอชไอวี การอักเสบจากเยื่อหุ้มสมองจากการติดเชื้อไวรัสบางชนิดซึ่งมาจากพาหะบางชนิด เช่นยุงไปกัดหมูที่มีไวรัสนี้แล้วไปกัดคนทำให้คนที่ถูกยุงกัดมีอาการเจ็บป่วยไข้สูง หมดสติ ชัก คนไข้ที่ไม่เสียชีวิตจะหมดสติอยู่นานแล้วค่อยๆ รู้สติขึ้นมาพร้อมกับความจำความรู้ความสามารถของสมองสูญเสียไปเกือบหมดไม่ทราบว่าตนเองเป็นใคร ลักษณะอย่างนี้ก็เป็นลักษณะสมองเสื่อมอย่างหนึ่งซึ่งเกิดจากการติดเชื้อในสมอง

4. เกิดจากการขาดสารอาหารบางชนิด เช่น วิตามินบี 1 ช่วยในการสร้างเซลล์สมองการขาดวิตามินบี 1 มักพบในผู้ป่วยที่ติดสุรามากๆ และวิตามินบี 12 นั้นอยู่ในเนื้อสัตว์ส่วนใหญ่คนไทยมักไม่ประสบปัญหาการขาดวิตามินบี 12 แต่มีคนบางกลุ่มที่รับประทานอาหารมังสวิรัตินานมีโอกาสเสี่ยงการขาดวิตามินบี 12 ได้เช่นกันดังนั้นคนที่ทานอาหารมังสวิรัติควรได้รับวิตามินบีเสริมเป็นครั้งคราวเพื่อให้เพียงพอต่อการทำงานของร่างกาย

5. จากการแปรปรวนของระบบเมตาบอลิกของร่างกาย เช่นทำงานของต่อมไร้ท่อบางชนิดผิดปกติ โดยเฉพาะต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยไปหรือมากไปทำให้เกิดปัญหาเกิดปัญหาเกี่ยวกับการทำงานของสมองทั้งสิ้น

6. จากการกระทบกระแทกเสมอๆ ที่สมองเช่นนักมวยหรือผู้ที่เล่นกีฬาแล้วต้องใช้ศีรษะอยู่เป็นประจำเมื่อนานวันจะเกิดอาการสมองเสื่อมได้ คนที่เคยประสบอุบัติเหตุจนถึงขั้นสลบมีความเสี่ยงที่จะเป็นสมองเสื่อมในยามสูงอายุมากกว่าบุคคลทั่วไป

7. เนื่องอกในสมองอาจทำให้มีอาการคล้ายกับสมองเสื่อมได้ โดยเฉพาะเนื้องอกที่อยู่ด้านหน้าของเนื้องอกในสมอง ผู้ป่วยอาจไม่มีอาการ แขนขาอ่อนแรงลักษณะความฉลาดเปลี่ยนไปและพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงไป

8. สมองเสื่อมเกิดจากช่องในสมองขยายใหญ่ขึ้นจากน้ำเลี้ยงสมองคั่ง สาเหตุนี้ยังไม่ทราบอย่างชัดเจนว่าเกิดขึ้นจากอะไร ผู้ป่วยจะมีอาการสมองเสื่อม เดินลำบาก กลั้นปัสสาวะไม่อยู่

9. จากยาหรือสารที่เป็นพิษโดยเฉพาะยาที่มีผลต่อการทำงานของสมอง เช่น ยานอนหลับ ยากันชัก ยาคลายเครียด ถ้ารับประทานในขนาดที่สูงเกินไปหรือสะสมอยู่นานจะทำให้การสั่งการของสมองเปลี่ยนไปความเฉลียวฉลาดลดลง นอกจากนี้แล้วสารที่เป็นพิษอีกตัวหนึ่งคือ เหล้า ถ้ากินนานๆ จะทำให้คนไข้มีอาการแบบสมองเสื่อมได้ซึ่งอาจจะเป็นผลโดยตรงของเหล้ารวมกับภาวะการขาดวิตามิน

10. การอักเสบของหลอดเลือด คนไข้จำนวนหนึ่งอาจจะมีการอักเสบของหลอดเลือดเล็กๆ ที่สมองและทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่สมบูรณ์ก่อให้เกิดอาการสมองเสื่อมได้

ทั้ง 10 รายการนี้เป็นสาเหตุที่เจอได้บ่อยที่ทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อมและมีสาเหตุอื่นๆ อีกมากมาย

11 มิถุนายน 2547

By พ.ญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน

Views, 3209