ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

เลี้ยงลูกให้มีวินัย?

เลี้ยงลูกอย่างไรให้มีวินัย?

ศ.พญ.อุมาพร ตรังคสมบัติ

ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชเด็กและวัยรุ่น

คงไม่มีช่วงใดในชีวิตของเราที่สังคมจะเปลี่ยนแปลงขนาดนี้ ท่านผู้อ่านที่มีลูกคงจะเห็นด้วยกับคณะ DMH Staff ที่ว่า ณ ปัจจุบันเป็นช่วงเวลาที่รอบตัวเรามีปัญหาเกิดขึ้นมากมายไม่ว่าจะเป็น ปัญหายาเสพติด ความรุนแรง วัยรุ่นยกพวกตีกัน การมั่วสุมทางเพศ ซึ่งปรากฎเป็นข่าวทางหน้าหนังสือพิมพ์ และ ทีวี อยู่ทุกวัน

ในฐานะที่เป็นผู้ปฏิบัติงานด้านสุขภาพจิต ที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มคนที่ประสบปัญหาวิกฤตต่างๆ เป็นผู้ให้คำปรึกษา เป็นพ่อ-แม่ ที่มีลูก พวกเราพบว่าสังคมไทยในปัจจุบัน กำลังประสบวิกฤตที่สำคัญอันหนึ่งนั่นคือ วิกฤตแห่งความไร้วินัย ซึ่งถือเป็นรากฐานของปัญหาทั้งหลายที่กล่าวมาแล้วข้างต้น การป้องกันเป็นการแก้ปัญหาที่ดี โดยเฉพาะถ้าสามารถทำได้ตั้งแต่เด็กจะเป็นการดีมาก เรื่องนี้ ศ.พญ.อุมาพร ตรังคสมบัติ ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชเด็กและวัยรุ่น ได้เขียนหนังสือไว้เล่มหนึ่ง ชื่อ “สร้างวินัยให้ลูกคุณ” ซึ่งมีเนื้อหาสาระที่เป็นประโยชน์เหมาะกับยุคสมัยในปัจจุบันเป็นอย่างยิ่ง คณะ DMH Staff จึงขออนุญาตนำเสนอเพื่อเป็นแนวทางให้กับคุณพ่อ คุณแม่ ทั้งหลายได้ตระหนักและเน้นความสำคัญของการสร้างวินัยให้กับลูก ดังนี้

ตอนเลี้ยงลูกอย่างไรให้มีวินัย?

เป็นการยากที่จะบอกว่าวิธีสร้างวินัยแบบใดเป็นวิธีที่ถูกต้องที่สุด เพราะว่าเด็กแต่ละคนแตกต่างกัน และพ่อแม่แต่ละคนก็มีประสบการณ์ที่ไม่เหมือนกัน แต่อย่างไรก็ตาม มีหลักการสำคัญบางประการที่จะช่วยให้เราเลี้ยงดูลูกอย่างมีวินัยได้ ที่สำคัญก็คือ พ่อแม่ต้องมีความหนักแน่น เสมอต้นเสมอปลาย และยึดมั่นในหลักการที่ชัดเจนว่าอะไรถูกอะไรผิด อะไรควรทำและอะไรไม่ควรทำ และพ่อแม่ต้องสื่อสิ่งเหล่านี้ให้เด็กรู้และปฏิบัติ

การอบรมระเบียบวินัยจะทำได้ง่ายขึ้นหากพ่อแม่หนักแน่น เด็กเองไม่อยากให้พ่อแม่ขึ้นๆ ลงๆ เพราะมันจะทำให้เขาสับสน พ่อแม่สมัยใหม่ปล่อยเด็กให้ทำตามใจมากเกินไป เพราะกลัวว่าการออกคำสั่งจะเป็นการทำร้ายจิตใจเด็ก อันที่จริงแล้ว การออกคำสั่งอย่างมีเหตุผลและหนักแน่นจะทำให้เด็กมีความรู้สึกมั่นคงขึ้น การที่พ่อแม่มีหลักการชัดเจนว่าสิ่งใดถูกสิ่งใดผิด ควรทำหรือไม่ควรทำ และเรียกร้องให้เด็กทำในสิ่งที่ถูกต้องและมีเหตุผลนั้น เป็นการช่วยลูกให้มีความชัดเจนขึ้นว่าพฤติกรรมของเขาควรจะเป็นอย่างไร พ่อแม่ที่มักจะต้องลงเอยด้วยการตีลูก มักเป็นพ่อแม่ที่ไม่ได้ตั้งกรอบที่ชัดเจนให้กับลูก ไม่มีความเสมอต้นเสมอปลาย หรือไม่เคยอธิบายว่าอะไรที่ลูกควรทำและอะไรไม่ควรทำ บ่อยครั้งที่พ่อแม่เองก็ไม่มั่นใจว่าอะไรควรเป็นสิ่งที่ตนเองยึดถือหรือการอบรมระเบียบวินัยที่เหมาะสมควรจะทำอย่างไร

การฝึกวินัยไม่ใช่เพียงการหยุดพฤติกรรม

สิ่งสำคัญในการฝึกวินัยเด็กก็คือ เป้าหมาย คุณต้องรู้ว่าคุณจะฝึกลูกในเรื่องใดบ้าง และเพื่ออะไร ก่อนที่คุณจะทำอะไรกับลูก คุณจะต้องนึกถึงจุดประสงค์ของการฝึกระเบียบวินัยในตอนนั้น ตัวอย่างเช่น ถ้าคุณเห็นลูกกำลังเขียนผนังห้องเลอะเทอะ ความคิดแรกของคุณอาจเป็น “ฉันต้องการหยุดสิ่งที่ลูกทำเดี๋ยวนี้” อย่างไรก็ตาม ถ้าคุณหยุดคิดสักนิดหนึ่ง และสอนให้ลูกรู้จักระวัง เช่น ให้รู้จักระวังทรัพย์สมบัติของครอบครัวและให้รู้จักเลือกเขียนด้วยวัสดุ และวิธีการที่ถูกต้อง ถ้าคุณรีบเข้าไปหยุดพฤติกรรมของลูกและตำหนิลูกในการที่ทำผนังห้องสกปรก คุณก็อาจจะไม่บรรลุจุดประสงค์ดังกล่าว เมื่อเด็กรู้ว่าการขีดเขียนผนังทำให้คุณหงุดหงิด เด็กก็อาจจะทำอย่างนั้นอีก เพื่อที่จะแก้แค้น ในเด็กบางคนอาจจะเกิดผลเสียตามมา คือเด็กไม่กล้าที่จะวาดรูปหรือมีกิจกรรมสร้างสรรค์อื่นๆ อีก เพราะกลัวว่าจะถูกทำโทษ สิ่งที่คุณควรจะทำคือ การบอกลูกอย่างสงบและหนักแน่นว่าการวาดรูปเป็นสิ่งที่ดี แต่ถ้าวาดบนผนังห้องก็จะเป็นสิ่งที่ไม่ดีอย่างแน่นอน ต่อจากนั้น คุณก็สอนลูกทำความสะอาดผนังห้องให้เรียบร้อย และช่วยคิดกับลูกว่าควรจะวาดรูปกับอะไรดี ถ้าลูกอยากวาดแบบนี้ คุณอาจจะเอากระดาษมาปิดผนังห้องและให้ลูกวาดบนกระดาษแทน วิธีนี้จะช่วยให้ลูกเกิดการเรียนนรู้ว่าอะรควรทำและอะไรไม่ควรทำโดยไม่ไปหยุดยั้งการแสดงออกซึ่งความสามารถและการฝึกหัดด้านอื่นๆ ของเขา.

ความรักอย่างเดียวไม่พอ

ชีวิตของเด็กจะเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่ที่สมบูรณ์ได้นั้น ต้องอาศัยความรักและความอบอุ่นที่พ่อแม่ให้ แต่การให้ความรักความอบอุ่นอย่างเดียวนั้นไม่เพียงพอ คุณจะต้องปลูกฝังวินัยให้ลูกด้วย การฝึกวินัยตั้งแต่เยาว์วัยบนพื้นฐานของความรัก ความอบอุ่น และความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน เป็นสิ่งสำคัญในการที่จะสร้างอุปนิสัยและบุคลิกที่ดีให้แก่ลูก ทั้งจะนำลูกไปสู่ชีวิตที่ดีและแระสบความสำเร็จในอนาคตดังที่คุณตั้งความหวังไว้.

สำหรับตอนนี้ก็ขอนำเสนอเพียงเท่านี้ พบกับตอนต่อไป "ปัจจัยที่มีผลต่อการสร้างวินัย"

17 กันยายน 2547

By ศ.พญ.อุมาพร ตรังคสมบัติ ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชเด็กและวัยรุ่น

Views, 6274