ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

โยคะต้านเครียด (ต่อ)

โยคะต้านเครียด

โดย กรมสุขภาพจิต : ข้อมูลจาก สรรสาระ Reader’s Digest, พฤศจิกายน 2547

วิถีดูแลตนเองแบบดั้งเดิมที่โลกสมัยใหม่ควรเรียนรู้ไว้

ดร.ริชาร์ด ยูซาไทน์แห่งศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อสุขภาพ มหาวิทยาลัยเทกซัส อธิบายว่า “เมื่อระบบประสาทบังคับการเคลื่อนไหวถูกกระตุ้น ร่างกายจะหลั่งสารอะดรีนาลีนเร่งการเต้นของหัวใจและการหายใจ แต่โยคะช่วยให้ระบบประสาทนี้สงบ จึงรู้สึกผ่อนคลายไม่เครียด”

ดร. ยูซาไทน์ ผู้ร่วมเขียนหนังสือ Yoga Rx พูดถึงความสำคัญของการหายใจให้ถูกต้องขณะทำท่าอาสนะว่า การควบคุมลมหายใจ โดยหายใจออกเมื่อเข้าสู่ท่าบิด ก้มไปข้างหน้าและข้างๆ แล้วหายใจเข้าเมื่อเอนตัวไปข้างหลังช่วยยืดกระดูกสันหลังให้ตรงจะช่วยสูบฉีดออกซิเจนเข้าสู่กระแสเลือด บริหารกระบังลม หัวใจและปอด นอกจากนี้ยังเป็นการกำหนดจังหวะง่ายๆ ให้แก่ผู้ฝึกในการยืดตัว รวมทั้งทำให้กล้ามเนื้อและแขนขาแข็งแรง ช่วยให้ผ่อนคลายและเป็นผลดีต่อสุขภาพโดยทั่วไป

ปัจจุบันการเรียนหรือฝึกโยคะ อย่างเช่นในประเทศอินเดีย มีสถาบันไกวัลยาธรรมในเมืองโลนาฟลา ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างมุมไบกับปูเน เมื่อหลายสิบปีก่อน สวามี กุวัลยานันทะ ผู้ก่อตั้ง เริ่มทดสอบความดันโลหิต การหายใจและชีพจรของผู้ฝึก นับเป็นการสาธิตให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างโยคะกับความเปลี่ยนแปลงในร่างกายเป็นครั้งแรก

การเรียนการสอนอย่างมีเหตุผลทางวิทยาศาตร์ของสถาบันนี้น่าดึงดูดใจมาก ค่าเรียนคิดเป็นเงินไทยวันละ 400 บาท มีห้องส่วนตัว พัดลมเพดาน อาหาร และชั้นเรียนโยคะ แต่ฟังดูเป็นของแท้ยิ่งกว่าโยคะแบบสันโดษราคา 60,000 บาทตามรีสอร์ตระดับห้าดาวเสียอีก

โอ.พี. ทิวารี เลขาธิการวัย 72 ของสถาบันฯ หันมาหาโยคะสมัยเรียนอยู่มหาวิทยาลัยเพื่อรักษาอาการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เขาไม่เห็นด้วยกับแนวคิดที่ว่าโยคะต้องอาศัยศรัทธาหรือการทำสมาธิ

“ไม่มีอะไรเกี่ยวกับศาสนา แต่เป็นการเข้าถึงร่างกายและจิตใจมากกว่า” เขากล่าว “ถ้าคุณเป็นคริสเตียน โยคะจะทำให้คุณเป็นคริสเตียนที่ดีขึ้น หรือถ้าคุณเป็นพุทธ ก็จะเป็นพุทธที่ดีขึ้น”

ตอนนี้นักเรียน 36 คน ที่มาเข้าหลักสูตรหนึ่งและสองสัปดาห์ มีทั้งแพทย์จากสเปน นักเต้นรำจากฝรั่งเศส วิศวกรจากอังกฤษ สาวอิสราเอลสองคนที่เพิ่งปลดจากกองทัพ และแม่บ้านชาวอินเดียผู้เอือมระอาสามีขี้เมา

เรารวมตัวกันก่อนอาหารเช้าเพื่อฝึกอาสนะเป็นกลุ่ม “ปาตาญชลีกล่าวว่า อาสนะ ควรลื่นไหลและสบาย” ทิวารี บอกโดยยกคำกล่าวของปราชญ์โบราณผู้วางวิถีโยคะอันเรียกว่าสูตระหรือความจริง ซึ่งมีหลายข้อ

      - “ไม่ควรมีการใช้กำลัง เพียงใช้แรงเล็กน้อยในการบิด ยืดหด และก้ม”

      - “หาเวลาฝึกแค่ 30 นาทีต่อวัน จัดลำดับความสำคัญให้ตัวเองไว้เลย แต่ไม่ถึงกับต้องรู้สึกผิดถ้าบางครั้งบางคราวไม่ได้”

หนึ่งปีผ่านไป โยคะให้อะไรบ้าง เครียดน้อยลง อาการปวดหัวจากไมเกรนที่เคยรุมเร้าตลอดปี หายไปเลย ร่างกายแข็งแรงกว่าหลายปีที่ผ่านมาอย่างเห็นได้ชัด ไม่มีอาการปวดหลังและนอนหลับสนิทกว่าเคย หากยังคงทำโยคะ 30 นาทีเกือบทุกเช้า ทั้งผ่อนคลายและสงบ

เพื่อนๆ ถามว่าจะเริ่มต้นอย่างไร หาหนังสือมาอ่าน ดูวีดีโอ สมัครเรียน หรือต้องไปอินเดีย แลร์รี เพน ผู้ร่วมก่อตั้ง และผู้อำนวยการสมาคมโยคะเพื่อการบำบัด นานาชาติบอกว่า จะเริ่มอย่างไรก็ตาม แต่สุดท้ายมักจบลงที่การหาครู “ส่วนใหญ่ผู้ฝึกต้องการครูสอนที่ได้รับการอบรมและมีประกาศนียบัตรรังรองเพื่อความแน่ใจว่าจะได้ผลสูงสุดจากการฝึก”

เหนือสิ่งอื่นใด ทิวารีแห่งสถาบันไกวัลยาธรรมกล่าวว่า เราต้องแน่ใจว่าผู้สอนยืดมั่นตามวิธีการสอนแบบดั้งเดิมคือ ท่าที “ลื่นไหล” และ “สบาย” ผสานกับเทคนิคการหายใจอย่างมีสติกำหนดรู้ “โยคะไม่ควรกลายเป็นแอโรบิกหรือยิมนาสติก เล่นโยคะต้องไม่ทรมาน”

ท่านผู้อ่าน ท่านใดที่สนใจก็ลองฝึกปฏิบัติดูค่ะ ได้ผลเช่นไร ฝึกปฏิบัติด้วยตนเองอย่างง่าย หรือต้องจบลงด้วยต้องพึ่งครูฝึกโยคะอย่างมีสถาบันเมื่อต้องการเห็นผลอย่างสมบูรณ์เต็มรูปแบบ ดังที่ผู้เขียนได้แจ้งไว้ กรุณาแจ้ง DMH Staff ด้วยค่ะ จะเป็นพระคุณ

********************************************

ข้อมูลอ้างอิง สรรสาระ Reader’s Digest, พฤศจิกายน 2547, หน้า 96-101. โดย. มาร์ก เลิร์นเนอร์

30 พฤศจิกายน 2547

By กรมสุขภาพจิต

Views, 4254