ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

การดูแลสุขภาพจิตจากผลกระทบคลื่นยักษ์

แนวทางในการสังเกตและเฝ้าระวังผู้มีปัญหาสุขภาพจิตจากผลกระทบคลื่นยักษ์สุนามิ

กรมสุขภาพจิต

หลังจากเหตุการณ์ร้ายแรงผ่านไป นำความวิบัติมาสู่ชีวิตและทรัพย์สินของคนนับหมื่นนับแสน ไม่เพียงแค่นั้นผลกระทบอาจกว้างไปถึงญาติพี่น้อง ผู้ดูแล เจ้าหน้าที่ที่ให้การช่วยเหลือหรือแม้กระทั่งผู้ติดตามข่าวสารตลอดเวลาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ผลกระทบทางจิตใจที่เกิดขึ้นนี้ อาจแสดงออกโดยตรงหรืออาจไม่เปิดเผยออกมา ไม่ตรงไปตรงมาแต่ก็มีลักษณะรูปแบบที่ควรรู้เพื่อเป็นแนวทางในการสังเกตและเฝ้าระวังตลอดจนการดูแลช่วยเหลือเบื้องต้นดังนี้

1. การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นหลังจากเกิดเหตุการณ์ร้าย จะเกิดอาการต่าง ๆ ขึ้นได้ ซึ่งโดยส่วนใหญ่ถือว่าเป็นปฏิกริยาปกติที่ตอบสนองต่อเหตุการณ์นี้ ได้แก่

- อาการทางจิตใจ : หงุดหงิดง่าย, รู้สึกสิ้นหวัง, โทษตัวเอง หรือผู้อื่น, มีปัญหาเรื่องความจำหรือสมาธิ, เศร้าโศกเสียใจ ซึมเศร้า, รู้สึกโดดเดี่ยว หรือแยกตัวเอง, ไม่มีความรู้สึก, อารมณ์อ่อนไหวขึ้น ๆ ลง ๆ บางคนอาจโกรธง่าย ก้าวร้าว โดยไม่มีสาเหตุ

- อาการทางกาย : เบื่ออาหาร ปวดศีรษะ เจ็บหน้าอก ปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ นอนไม่หลับ ฝันร้าย อ่อนเพลีย ไม่มีเรี่ยวแรง อาการต่าง ๆ เหล่านี้แต่ละคนรุนแรงไม่เท่ากัน บางคนเป็นมาก น้อย บางคนเป็นทันทีทันใด

หลังเกิดเหตุแต่บางคนเกิดอาการช้า ขึ้นกับความเข้มแข็งของภาวะอารมณ์ ประสบการณ์ที่เผชิญมาก่อน ระดับความสูญเสีย และระยะเวลาที่ต้องเผชิญกับความทุกข์ในขณะนั้น

2. หลักในการดูแลตนเองเบื้องต้น

- พยายามพักผ่อนให้ได้ แม้ได้นั่ง ได้นอนหลับตาเฉย ๆ ก็ยังดี

- พยายามกินอาหารให้ได้ตามเวลาเดิมที่เคยกินแม้ว่าต้องฝืนก็ตาม

- พยายามหาอะไรทำเข้าไว้ ระลึกไว้ว่าการทำงานจะช่วยให้ผ่านเหตุการณ์นี้ไปด้วยดี

- พยายามอยู่กับผู้คน เช่น ญาติ พี่น้อง หรือเพื่อนหรือแม้กระทั่งบุคคลอื่น ๆ อย่าอยู่ลำพังและถ้าจะทำประโยชน์กับใครได้บ้างก็ยิ่งดี

- พยายามเข้าใจว่า ความคิด ความฝันร้าย ภาพโหดร้ายที่ติดตา วนไปวนมาในความคิดความรู้สึกนั้น เป็นเรื่องปกติไม่จำเป็นจะต้องต่อสู้กับความคิดหรือพยายามจะลืมให้หมด เพราะสักพักอาการเหล่านี้จะดีขึ้นเองเมื่อเวลาผ่านไป

3. หลักในการช่วยเหลือทางจิตใจผู้อื่นเบื้องต้น

- แสดงความเป็นเพื่อน หยิบยื่นไมตรีให้ผ่านวิธีง่าย ๆ คือ การพูดคุย โดยฟังอย่างตั้งใจและเห็นใจ ให้ผู้ประสบภัยเป็นผู้ระบายโดยการพูดคุยถึงความรู้สึกต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ถ้าอัดอั้นใจมากจะร้องไห้ออกมาก็ได้

- ผู้สูญเสียคนที่รักมักจะโทษว่าเป็นความผิดของตนไม่มากก็น้อย ใช้เหตุผลให้เขาเข้าใจว่าใคร ๆ ก็คาดเดาเหตุการณ์ไม่ได้ หรือถึงจะเข้มแข็งแค่ไหนก็ช่วยไม่ได้ การมีความตั้งใจที่จะช่วยก็เป็นกุศลมากแล้ว

- จากนั้นก็ถามความต้องการที่อยากให้ช่วยเหลือด้านต่าง ๆ และยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือแม้ว่าเขาไม่ได้ร้องขอก็ตาม

- ต้องไม่ถือเป็นเรื่องราวเมื่อเขาแสดงอารมณ์ที่ไม่ดีออกมา เช่น โมโห โกรธ

*******************************************

6 มกราคม 2548

By กรมสุขภาพจิต

Views, 14778