ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

ทีมสุขภาพจิตปรับแผนการปฏิบัติงาน

ทีมสุขภาพจิตปรับแผนการปฏิบัติงาน

น.พ.ม.ล.สมชาย จักรพันธุ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต:: 7 มกราคม 2548 ::

น.พ.ม.ล.สมชาย จักรพันธุ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต เปิดเผยว่า ขณะนี้ ทีมสุขภาพจิตจากหลายหน่วยงานได้ หมุนเวียนลงไปปฏิบัติงานในพื้นที่ที่ประสบภัยสึนามิเป็นผลัดที่ 3 แล้ว ซึ่งในช่วงการเปลี่ยนผลัดจะมีการประชุมร่วมกันระหว่างทีมเก่าและทีมใหม่เพื่อสรุปผลการดำเนินงานและมอบหมายงาน การปฏิบัติงานของทีมสุขภาพจิตที่ผ่านมาต้องปรับแผนการปฏิบัติงานตลอดเวลาเนื่องจากผลกระทบอยู่ในวงกว้างและรุนแรง การดำเนินการต้องใช้เทคนิค ทั้งในเชิงลึกเป็นรายบุคคลและในลักษณะมวลชน ในขณะเดียวกัน จำเป็นต้องมีการให้ความรู้ผู้ปฏิบัติงานและเครือข่ายอาสาสมัคร ทั้งนี้ เนื่องจาก ส่วนใหญ่ยังขาดทักษะและประสบการณ์ในการดูแลช่วยเหลือผู้ประสบภัยที่มีลักษณะรุนแรงเช่นนี้มาก่อน โดยในระยะนี้ นอกจากการอบรมให้กับ ครู-ผู้ปกครอง เพื่อการดูแลเด็กที่ประสบภัยแล้วยังจัดอบรมให้กับอาสาสมัครประจำหมู่บ้านในจังหวัดพังงาทั้งในและนอกพื้นที่ประสบภัยเพื่อช่วยในการ คัดกรองกลุ่มเสี่ยงที่จะเกิดปัญหาสุขภาพจิตรุนแรง





:: ทีมสุขภาพจิตปรับแผนการปฏิบัติงาน ::

โดยร่วมกับหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ออกค้นหากลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ประสบภัย ในลักษณะรายครอบครัว รวมทั้งระดมผู้เชี่ยวชาญจากหลายฝ่ายร่วมให้ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเพื่อการวางแผนฟื้นฟูจิตใจ ผู้ประสบภัยในระยะยาว

ในวันเดียวกันนี้กรมสุขภาพจิตยังได้จัดประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง “บทบาทของทีมสุขภาพจิตในการช่วยเหลือ ผู้ประสบภัยพิบัติ”

โดยเชิญวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิและมีความเชี่ยวชาญทั้งในประเทศและจากสหรัฐอเมริกา มาให้ความรู้แก่ทีมสุขภาพจิตที่ออกปฏิบัติงานช่วยเหลือผู้ประสบภัย เพื่อจะได้มีความรู้ความสามารถในการให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชนได้อย่างถูกต้องเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยในเวทีนี้ได้มีการนำเสนอแนวคิดใหม่ในการฟื้นฟูจิตใจประชาชน โดยให้เหตุผลว่า แนวทางในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยแบบเดิมจะมีจุดเน้น 3 ประการ ได้แก่ การปรับตัวของบุคคล การผ่านพ้นวิกฤติเฉพาะหน้าและการช่วยเหลือจากบุคคลภายนอกให้กับผู้ที่ตกเป็นเหยื่อของภัยพิบัติ แต่จากการติดตามศึกษาวิจัย พบว่า การช่วยเหลือลักษณะนี้มีปัญหาหลายประการ เช่น ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญเป็นหลักและใช้จำนวนมาก และแม้ผู้ได้รับความช่วยเหลือจะมีอาการดีขึ้น แต่การปรับตัวในระยะยาวอาจเกิดปัญหาได้ รวมทั้ง การสูญเสียชุมชนและสังคมมักนำไปสู่ปัญหาสังคมต่าง ๆ เช่น ปัญหาครอบครัว ยาเสพติด อาชญากรรม

สำหรับแนวคิดใหม่ในการฟื้นฟูจิตใจผู้ประสบภัยที่มีการนำเสนอกัน คือ

1. การใช้ทุนสังคมที่มีอยู่ให้มากที่สุด ในการช่วยเหลือ เช่น จากคนในครอบครัว ในชุมชนเดียวกัน หรือ อาสาสมัครที่อยู่ต่างชุมชนแต่อยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงกัน โดยผู้ที่ได้รับผลกระทบน้อยกว่าหรือมีจิตใจเข้มแข็งกว่าสามารถช่วยเหลือผู้อื่นได้

2. นอกจากสังคมที่สำคัญแล้ว อีกอย่างหนึ่ง คือ ทุนทางความคิด ซึ่งมีวิถีชุมชนมักมีที่มาจากศาสนา

3. เปลี่ยนสภาพจากเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายเป็นผู้ร่วมกอบกู้วิกฤติ เพราะในทางจิตวิทยา พบว่า การจมปลักอยู่กับความ รู้สึกสูญเสีย จะทำให้คนเราปรับตัวแย่ลง ในทางตรงข้าม หากคนที่ประสบภัยพิบัติได้ทำในสิ่งที่สร้างความรู้สึกว่าตนเองมีคุณค่ากับผู้อื่นและสังคมจะช่วยเยียวยาจิตใจได้ดีกว่า

การฟื้นฟูจิตใจในปริบทของครอบครัวและชุมชน

โดยอาศัยผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น ประสานการฟื้นฟูจิตใจของบุคคล เข้ากับการฟื้นฟูของชุมชน ซึ่งสิ่งที่ได้จากการประชุมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ กรมสุขภาพจิตจะได้นำไปประมวลเพื่อวางแผนการดำเนินงานต่อไป

*******************************************

7 มกราคม 2548

By น.พ.ม.ล.สมชาย จักรพันธุ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต

Views, 3143