ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับโรคซึมเศร้า (2)

เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับโรคซึมเศร้า (2)

โดย พญ.สมรัก ชูวานิชวงศ์ เรียบเรียง/ปรับเนื้อหา


โรงพยาบาลศรีธัญญา และ สมาคมเพื่อผู้บกพร่องทางจิต

โรคซึมเศร้ามีสาเหตุเกิดจากอะไร

โรคซึมเศร้าเกิดได้จากสาเหตุหลายประการจากการวิจัยพบว่ากรรมพันธุ์ทำให้คนบางคนมีแนวโน้มที่จะเกิดโรคซึมเศร้าได้ นอกจากนี้เหตุการณ์ตึงเครียด เช่น ความสัมพันธ์ถูกตัดขาดหรือปัญหาด้านการเงินก็สามารถกระตุ้นให้เกิดอาการซึมเศร้าได้ โดยเฉพาะเมื่อมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอยู่แล้ว (underlying vulnerability)

มีคนป่วยเป็นโรคซึมเศร้ามากน้อยแค่ไหน?

จากการศึกษาความชุกของโรคจิตเวชในในประเทศไทย ปี 2546 (กรมสุขภาพจิตร่วมกับมหาวิทยาลัยขอนแก่น) พบผู้มีภาวะซึมเศร้าประมาณร้อยละ 5 ของประชากรซึ่งคิดเป็นจำนวนไม่น้อยกว่า 300,000 คน ผู้หญิงมีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้าถึงสองเท่าเมื่อเทียบกับผู้ชาย

วัยรุ่นและเด็กอาจเป็นโรคซึมเศร้าได้เช่นกัน แต่ในวัยรุ่นอาการจะยากแก่การแยกแยะว่าเป็นอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงตามปกติของวัยรุ่น หรือความกังวลเกี่ยวกับเรื่องการเรียนและความสัมพันธ์ต่างๆ ส่วนผู้สูงอายุก็มีโอกาสเป็นโรคซึมเศร้าเช่นกัน อาการของโรคอาจไม่เป็นที่รู้จักและถูกสรุปว่าเป็นอาการของผู้ที่ “แก่ตัวลง” หากมีข้อสงสัยใดๆ เกี่ยวกับอาการโรคซึมเศร้าของผู้ที่มีอายุน้อยหรือผู้สูงอายุ ควรจะปรึกษาแพทย์ ซึ่งสามารถประเมินอาการและหากจำเป็นควรแนะนำให้ไปพบกับจิตแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญในด้านนี้

ครอบครัวและเพื่อนๆ ได้รับผกระทบอย่างไร?

ไม่น่าแปลกใจเลยที่เมื่อมีใครคนใดคนหนึ่งป่วยเป็นโรคซึมเศร้าแล้ว จะส่งผลกระทบต่อครอบครัวและเพื่อนๆ ทำให้ชีวิตของบุคคลเหล่านี้พลอยลำบากไปด้วย

ครอบครัวและเพื่อน ๆ อาจจะสับสนและผิดหวังต่อพฤติกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป พวกเขาอาจจะรู้สึกโกรธที่ผู้ป่วยไม่ยอม “ลุกขึ้นและทำอะไรสักอย่าง” ทั้งๆ ที่รู้ดีว่าอาการที่สำคัญของโรคซึมเศร้าคือการขาดแรงจูงใจ

ญาติและเพื่อนๆ อาจไม่พอใจคนป่วย พวกเขาอาจรู้สึกเศร้าโศก กลัว รวมทั้งมีอารมณ์อื่นๆ นอกจากนี้พวกเขายังอาจรู้สึกผิดที่มีปฏิกิริยาเช่นนี้ และอาจมีความรู้สึกว่าเขามีส่วนทำให้ผู้ป่วยป่วยไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง รู้สึกว่าเขาไม่ได้ให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยเพียงพอหรืออาจคิดว่าการที่ผู้ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าเป็นเพราะความผิดของผู้ป่วยเอง

จำเป็นมากที่จะเข้าใจว่าไม่ใช่ความผิดของผู้ที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้าหรือคนอื่น และการเกิดโรคที่ร้ายแรงเช่นนี้ย่อมทำให้เกิดอารมณ์รุนแรงและวิธีที่ดีที่สุดคือ การพูดกันอย่างตรงไปตรงมาแทนที่จะ “เก็บกด” ไว้

ครอบครัวและเพื่อนๆ อาจรู้สึกโดดเดี่ยวและรู้สึกว่าไม่สามารถทำอะไรได้ รวมทั้งผู้ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงด้วย จะเป็นการช่วยพวกเขาได้มากหาพวกเขาได้เรียนรู้เกี่ยวกับโรคซึมเศร้า เพื่อที่จะได้มีความเข้าใจเกี่ยวกับอาการของโรคซึมเศร้า การรักษาและสิ่งอื่นที่อาจช่วยได้ รวมทั้งให้พวกเขาได้เรียนรู้ว่าจะให้การสนับสนุนผู้ป่วยได้อย่างไรบ้าง

การที่ญาติหรือเพื่อนของผู้ป่วยเข้าร่วมกลุ่มสนับสนุน (support group) มักจะเป็นประโยชน์มาก เช่น กลุ่มสายใยครอบครัว กลุ่มพักพิงพระพร ซึ่งจะช่วยให้พวกเขารู้สึกโดดเดี่ยวน้อยลงและสามารถหนุนใจซึ่งกันและกัน กลุ่มสนับสนุนบางกลุ่มมีการให้การศึกษาและการอบรมแก่ผู้ที่ดูแลผู้ป่วย

ให้สอบถามแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ที่ให้การรักษาผู้ป่วยเกี่ยวกับรายละเอียดของกลุ่มสนับสนุนหรือติดต่อกองบรรณาธิการเพื่อนรักษ์สุขภาพจิต โรงพยาบาลศรีธัญญา 02-5250981-5 ต่อ 1678

การที่บิดาหรือมารดาป่วยเป็นโรคซึมเศร้า อาจทำให้เด็กสับสนและเศร้าใจ การให้การดูแลด้านอารมณ์มีความสำคัญมากต่อผู้ที่เยาว์วัยและการป่วยเป็นโรคซึมเศร้านั้นมักจะมีผลต่อความสัมพันธ์และการสื่อความรู้สึกของเราต่อผู้อื่น

อาจต้องมีคนทำให้เด็กๆ มั่นใจว่าบิดาหรือมารดาของเขาที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้านั้น ไม่ได้เปลี่ยนท่าทีที่เขารู้สึกต่อเด็กเลย หากเป็นไปได้แล้วทั้งบิดาและมารดาควรจะอธิบายเรื่องเกี่ยวกับโรคนี้ให้เด็กฟัง โดยใช้ถ้อยคำและแนวความคิดที่เด็กจะคุ้นเคยและเข้าใจได้ง่าย

=================================

ตอนหน้าเป็น การรักษามีประโยชน์อย่างไร?

ดาราสเตลลา ศรีสังคม แปล

พญ.สมรัก ชูวานิชวงศ์ เรียบเรียง/ปรับเนื้อหา โรงพยาบาลศรีธัญญา และ สมาคมเพื่อผู้บกพร่องทางจิต

*******************************************

แหล่งข้อมูล: จาก คู่มือสำหรับผู้ที่ต้องดำเนินชีวิต กับ โรคซึมเศร้า

4 มีนาคม 2548

By โดย พญ.สมรัก ชูวานิชวงศ์ เรียบเรียง/ปรับเนื้อหา

Views, 4137