ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง Million Dollar Baby (เวทีฝัน วันแห่งศักดิ์ศรี)

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง Million Dollar Baby (เวทีฝัน วันแห่งศักดิ์ศรี)

โดย นพ.วีรพล อุณหรัศมี

นพ.กัมปนาท ตันสิถบุตรกุล

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

ปัจจุบันนี้เรื่องการดูหนังเป็นกิจวัตรของ วัยเด็ก วัยรุ่น ตลอดจนวัยผู้ใหญ่ หลายท่าน ที่มักจะปฏิบัติกันในวันหยุดพักผ่อนกันอย่างแพร่หลาย มีผู้ปกครองหลายท่านรู้สึกเป็นกังวลว่าการดูหนังแต่ละครั้งของบุตรหลานนั้นอาจจะมีปัญหา หรือไม่ทราบจะให้คำแนะนำกับบุตรหลานอย่างไรดี มีหนังหลายเรื่องมีคุณภาพให้แง่คิดด้านสุขภาพจิต ขณะเดียวกันก็มีหนังหลายเรื่องที่อาจจะมีผลต่อสุขภาพจิตของผู้ดู หรือหนังบางเรื่องมีคุณภาพแต่ดูจนจบก็ไม่ทราบว่าผู้สร้างเขาต้องการสื่ออะไรกันแน่

วัตถุประสงค์ของการนำเสนอบทความต่อไปนี้ เป็นความพยายามของทีมงานสุขภาพจิตที่ต้องการจะให้แนวทางสำหรับพ่อแม่ผู้ปกครอง ครู ในการให้คำแนะนำแก่บุตรหลานในขณะที่ไปดูหนังด้วยกัน หรือเพื่อพิจารณาถึงแนวทางในการพูดคุยสื่อสารกับบุตรหลานสำหรับหนังแต่ละเรื่อง (กรณีที่ไม่มีโอกาสไปดูด้วยกัน) การนำเสนอเรื่องราวต่อไปนี้ เป็นบทวิจารณ์หนังด้านสุขภาพจิตบทความแรก โดยเป็นบทวิจารณ์หนังคุณภาพเรื่องหนึ่งที่มีรางวัลของคนทำหนังเป็นการันตี โดยทีมงานสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิต ได้ให้มุมมองของหนังในแง่ "สุขภาพจิตและภาพยนตร์ Cinema and Mental Health" ดังต่อไปนี้คือ

ในขณะนี้ Million Dollar baby หนังคุณภาพระดับรางวัลออสการ์ เป็นที่กล่าวขวัญถึงไม่น้อยในต่างประเทศ แต่สำหรับเมืองไทยคงมีคอหนังตัวจริงเท่านั้นที่ให้ความสนใจเพราะตลาดบ้านเราดูจะถูกรสนิยมกับหนัง action หรือ comedy เสียมากกว่า

อย่างไรก็ตามหนังเรื่องนี้เป็นอีกเรื่องหนึ่งที่คนรักหนังจะต้องดูให้ได้ ดังนั้นทีมผู้วิจารณ์จึงใจจดใจจ่อกับการได้เข้าไปสัมผัสอรรถรสตามคำล่ำลือ

แฟรงค์กี้ ดันน์ (คลินท์ อีสต์วู้ด)ผู้คร่ำหวอดอยู่ในวงการมวยในฐานะผู้ฝึกสอนที่มีความสามารถนำลูกศิษย์ให้ก้าวสู่สังเวียนการชกจนค่อยๆประสบความสำเร็จขึ้นเรื่อยๆ แต่ความสำเร็จเบื้องหน้าที่หลายๆคนชื่นชมนั้น ยังคงซ่อนเบื้องหลังอันปวดร้าวของเพื่อนสนิทที่แม้ว่าความผิดพลาดที่เกิดขึ้นจะไม่ได้เป็นความผิดพลาดของเขาเองทั้งหมด

แต่ก็ทำให้ชีวิตของคนอย่าง เอ็ดดี้(มอร์แกน ฟรีแมน) ต้องสูญเสียตาไปหนึ่งข้างจากการต่อสู้บนสังเวียน เอ็ดดี้ต้องจบชีวิตการเป็นนักมวยนับตั้งแต่วันนั้น และกลายมาเป็นผู้ช่วยเหลือแฟรงค์กี้ ในฐานะพ่อบ้านของโรงยิม เพื่อนสนิท รวมไปถึงการเป็นหนามยอกอกที่ทิ่มตำให้แฟรงค์กี้รู้สึกผิดอยู่ตลอดเวลา พวกเขาทั้งสองดำรงชีวิตอยู่ร่วมกันบนความรู้สึกขัดแย้ง(Conflict) และรู้สึกผิด (Guilty feeling) ของแฟรงค์กี้ตลอดเวลา

จนกระทั่งวันหนึ่ง เม็กกี้ (ฮิลลารี สแว็งค์)ได้มีโอกาสเข้ามาสมัครเป็นลูกศิษย์ของเขา ทั้งที่แฟรงค์กี้เองปฏิเสธการรับลูกศิษย์ที่เป็นผู้หญิง แต่จนแล้วจนรอด ความอดทน ความตั้งใจ รวมถึงความใฝ่ฝันของเม็กกี้ก็ทำให้แฟรงค์กี้ต้องตัดสินใจรับเม็กกี้มาเป็นลูกศิษย์ โดยมีข้อแม้ว่าเม็กกี้ต้องมีความอดทนและห้ามเอ่ยปากถามหรือขัดแย้งการสอนของเขา

ก่อนหน้าที่จะรับเม็กกี้เข้ามานั้น แฟร้งค์กี้เพิ่งประสบกับความผิดหวังที่ลูกศิษย์มือหนึ่งที่เขาทุ่มเทแรงกายแรงใจพร่ำสอนเพื่อให้ได้เป็นแชมป์ในอนาคตมาบอกลาเปลี่ยนค่ายสังกัดเนื่องจากได้รับข้อเสนอในสังเวียนระดับโลก โดยที่แฟรงค์กี้เองยังไม่เห็นว่าพร้อมและขอให้รอไว้ก่อน

แต่แล้วเมื่อศิษย์รักขึ้นชกจนได้แชมป์โลกก็ทำให้เขาต้องกลับมาทบทวนการตัดสินใจของตนเอง รวมถึงความรู้สึกน้อยอกน้อยใจ ความผิดหวังกับเรื่องราวที่ที่เกิดขึ้น ทำให้เขาปฏิเสธเม็กกี้ในช่วงแรก แต่เมื่อตกปากยอมรับแล้ว สิ่งที่เขาคิดและบอกเม็กกี้อยู่ตลอดเวลาก็คือเมื่อไรที่หาผู้จัดการดีๆได้ เขาก็จะยอมให้เม็กกี้ไปจากเขาอีกเช่นเดียวกัน

วันเวลาผ่านไปเป็นปี การนำเสนอของผู้กำกับ( คลินท์ อีสต์วู้ด) ที่ค่อยๆนำเสนอเรื่องราวของชีวิตเม็กกี้ไปเรื่อยๆ เหมือนดนตรีที่บรรเลงช้าๆ ที่ค่อยเร่งเร้าใจมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้อารมณ์ของคนดูเริ่มคึกคักกับความสำเร็จอย่างล้นหลามของเม็กกี้ หญิงแกร่งผู้สามารถเอาชนะคู่ต่อสู้บนสังเวียนผ้าใบคนแล้วคนเล่าอย่างง่ายดายภายในไม่กี่ยก แต่ก็ไม่สามารถเอาชนะใจแม่ให้ยอมรับอาชีพที่เม็กกี้หาเลี้ยงชีพตนเองและครอบครัว

อย่างไรก็ตาม เม็กกี้ก็ยังคงทำตามที่ใจฝันไว้บนความต้องการที่ขัดแย้งกับครอบครัว เมื่อเธอไม่อาจแสวงหาความยอมรับจากแม่ เม็กกี้จึงมีความผูกพันกับแฟรงค์กี้ที่ให้เธอไม่เพียงแต่ความสำเร็จหากยังยอมรับและชื่นชมในผลสำเร็จของเธอ

และเมื่อแฟรงค์กี้หาผู้จัดการที่ดีกว่าได้ตามที่เคยพูดไว้ เม็กกี้ยังคงสวามิภักดิ์กับแฟรงค์กี้ ตลอดกาล จนนำเธอไปสู่ชะตาชีวิตที่พลิกผันอีกครั้งหนึ่ง หลังจากที่เธอสามารถพลิกผันชีวิตของเธอจากคนธรรมดาๆคนหนึ่ง ไปเป็นนักมวยหญิงที่มีชื่อเสียงโด่งดังอย่างมากจนเธอเองก็คาดไม่ถึงว่าจะสามารถทำได้ขนาดนี้

ชะตาชีวิตของทั้งคู่ได้ก้าวสู่จุดผันผวนครั้งยิ่งใหญ่ คราวนี้มิใช่แค่เพียงการสูญเสียดวงตาข้างหนึ่งของเอ็ดดี้เท่านั้น แต่มันเป็นการสูญเสียถึงขนาดสิ่งที่เรียกว่าแก้วตาดวงใจของเขาเลยทีเดียว

ความหลงใหลในชัยชนะและความรู้สึกที่แพ้ไม่ได้ ทำให้เม็กกี้ต้องเผชิญปัญหาครั้งสำคัญที่สุดในชีวิต แม้หัวใจที่เข้มแข็งของนักสู้ชีวิตแบบเธอจะแกร่งสักเพียงใดแต่ความหวั่นไหวก็เกิดขึ้นยามเมื่อเธอเผชิญหน้ากับคู่ต่อสู้ที่ไม่อาจก้าวข้ามได้

จังหวะดนตรีชีวิตที่บรรเลงเร็วเร้าใจมากขึ้นตามเนื้อเรื่องที่สุดแสนจะกระชากอารมณ์คนดูเกินกว่าจะกลั้นน้ำตาไว้ได้ บทสุดท้ายที่ผู้กำกับทิ้งท้ายไว้ก็คือ เมื่อความคาดหวังและความเป็นจริงของชีวิตมาบรรจบกัน ทั้งแฟรงค์กี้และเม็กกี้จะตัดสินใจกับเรื่องที่เกิดขึ้นอย่างไร

บทสรุปสุดท้ายแม้จะทำร้ายจิตใจของคนรอบข้าง รวมถึงคนดูหนังเรื่องนี้ไปบ้างก็ตาม แต่มันก็ได้สร้างความประทับใจในวิธีนำเสนอเรื่องราวที่มองเผินๆอาจจะไม่ต่างจากหนังดราม่าทั่วๆไป แฝงข้อคิดมากมายที่ทำให้คนดูเข้าใจถึงความต้องการที่ลึกซึ้งของชีวิตได้ดีขึ้น

บางคนบอกว่าไม่สามารถหยุดร้องไห้ได้ง่ายนักหลังจากหนังเรื่องนี้จบลง บางคนบอกว่าเว่อร์ไป แต่ผู้วิจารณ์เชื่อว่าอย่างน้อยก็น้ำตาซึมล่ะ.

*******************************************

18 มีนาคม 2548

By โดย นพ.วีรพล อุณหรัศมี, นพ.กัมปนาท ตันสิถบุตรกุล

Views, 5020