ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง หลวงพี่เท่ง

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง หลวงพี่เท่ง

โดย พ.ญ.ดวงตา ไกรภัสสร์พงษ์, อุทยา นาคเจริญ

ปัจจุบันนี้เรื่องการดูหนังเป็นกิจวัตรของ วัยเด็ก วัยรุ่น ตลอดจนวัยผู้ใหญ่ หลายท่าน ที่มักจะปฏิบัติกันในวันหยุดพักผ่อนกันอย่างแพร่หลาย มีผู้ปกครองหลายท่านรู้สึกเป็นกังวลว่าการดูหนังแต่ละครั้งของบุตรหลานนั้นอาจจะมีปัญหา หรือไม่ทราบจะให้คำแนะนำกับบุตรหลานอย่างไรดี มีหนังหลายเรื่องมีคุณภาพให้แง่คิดด้านสุขภาพจิต ขณะเดียวกันก็มีหนังหลายเรื่องที่อาจจะมีผลต่อสุขภาพจิตของผู้ดู หรือหนังบางเรื่องมีคุณภาพแต่ดูจนจบก็ไม่ทราบว่าผู้สร้างเขาต้องการสื่ออะไรกันแน่

วัตถุประสงค์ของการนำเสนอบทความต่อไปนี้ เป็นความพยายามของทีมงานสุขภาพจิตที่ต้องการจะให้แนวทางสำหรับพ่อแม่ผู้ปกครอง ครู ในการให้คำแนะนำแก่บุตรหลานในขณะที่ไปดูหนังด้วยกัน หรือเพื่อพิจารณาถึงแนวทางในการพูดคุยสื่อสารกับบุตรหลานสำหรับหนังแต่ละเรื่อง (กรณีที่ไม่มีโอกาสไปดูด้วยกัน) การนำเสนอเรื่องราวต่อไปนี้ เป็นบทวิจารณ์หนังด้านสุขภาพจิตโดยทีมงานสุขภาพจิต ได้ให้มุมมองของหนังในแง่ "สุขภาพจิตและภาพยนตร์ Cinema and Mental Health" ดังต่อไปนี้คือ

ฤดูร้อนนี้ผู้คนพากันหลบแดดไปเดินเล่นในห้างสรรพสินค้าและขอแว่บเข้าไปคลายร้อนกันในโรงภาพยนต์เป็นแถว ๆ

หลวงพี่เท่งเป็นหนังแนวสนุกสนานที่จงใจนำออกฉายในช่วงปิดเทอมนี้ การนำเสนอเรื่องราวเป็นไปด้วยความเรียบง่าย ตรงไปตรงมา แต่น่าสนใจที่สามารถสะท้อนปัญหาสังคมโดยใช้มุขตลกเข้ามากระตุ้นให้ทั้งขำ ทั้งคันในอารมณ์ เป็นหนังที่ดูได้ทั้งครอบครัว

กว่าจะมาเป็นหลวงพี่ได้ นายเท่งก็ผ่านชีวิตในวัยเด็กที่พ่อเมาเหล้า ตบตีแม่ แม่ด่าตอบโต้ เมื่อพ่อปูเดินคด จะให้ลูกปูชื่อเท่งคนนี้เดินตรงต่างกับต้นแบบได้ก็ดูกระไรอยู่ ชีวิตของเท่งก้าวเข้าสู่วัยรุ่นพร้อม ๆ กับการดื่มเหล้าแทนน้ำ มีเรื่องวิวาทกับผู้อื่นเป็นประจำ

ไม่ว่าลูกจะเลวในสายตาคนอื่นอย่างไร แม่ของลูกก็ยังรักลูกและห่วงใยลูกเสมอ แม่ของเท่งก็เช่นกัน เป็นผู้เดียวที่ยังคงไปเยี่ยมเท่งในเรือนจำอย่างสม่ำเสมอ ชีวิตในเรือนจำเป็นจุดเริ่มต้นของการหักเหของชีวิต….. เท่งตัดสินใจบวช

ด้วยความเมตตาและกรุณาของหลวงพี่ จึงได้ใช้การเจรจาต่อรองแบบสันติ เพื่อให้ขบวนแห่ขันหมากและขบวนพิธีกงเต็กซึ่งประจัญหน้ากันกลางสะพาน ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมกัน ให้เกิดความสมานฉันท์ แบ่งสะพานกันคนละครึ่ง เรียกว่า win-win ทั้งสองฝ่าย ชีวิตหลวงพี่เท่งในหมู่บ้านที่วัดร้างพระเริ่มต้นในวันแรกเช่นนี้

หมู่บ้านที่หลวงพี่ไปอยู่เป็นตัวแทนสังคมไทยในยุคปัจจุบัน ผู้คนไม่สนใจวัด ไม่สนใจธรรมะ สนใจแต่ไสยศาสตร์ เกลือกกลั้วอบายมุข นักการเมืองท้องถิ่นและมาเฟียนักต้มตุ๋นมีผลประโยชน์ร่วมกัน อาศัยความลุ่มหลง ความเขลาของชาวบ้าน เป็นบันไดไปสู่ความมั่งคั่ง และตำแหน่งหน้าที่

หลวงพี่ประยุกต์ใช้ธรรมะในการเจรจาต่อรองอีกครั้ง เพื่อช่วยเปิดตา เปิดใจให้คนที่ตัดสินใจจะฆ่าตัวตายทิ้งความคิดนั้น หลวงพี่พูดอย่างไร คนที่หน้ามืดกลับใจได้นั้น ก็น่าสนใจที่จะเข้าไปติดตามดู

วัดเริ่มกลายเป็นโรงเรียนที่สามารถดึงให้ลูกหลานเยาวชนได้เรียนหนังสือแทนที่จะเข้าสู่วังวนของอบายมุขเช่นที่ผู้ใหญ่กำลังเป็นต้นแบบ

จุดเด่นของเรื่องที่ผู้ชมควรติดตาม คือ การพลิกสถานการณ์ที่ผู้คนเริ่มรู้จักการใส่บาตร เริ่มเข้าวัดฟังธรรม มาเป็นการแฉประวัติภูมิหลังของนายเท่งก่อนมาเป็นหลวงพี่ การใช้วิธีแบล็คเมล์โดยสีกา การปลุกระดมชาวบ้านให้ลุกฮือขับไล่พระ กระทั่งหลวงพี่ได้ใช้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มาทำนายเหตุการณ์ล่วงหน้าจนชาวบ้านเชื่อและความเกรงกลัว ละอายต่อบาปของคนที่เกี่ยวข้องออกมาเปิดโปงพฤติกรรมหลอกลวงชาวบ้าน ศรัทธาต่อศาสนาของชาวบ้านจึงกลับมาอีกครั้ง

อารมณ์ขันที่เกิดขึ้นจากบทภาพยนต์และการผูกเรื่องเป็นสิ่งที่ช่วยผ่อนคลายความเครียดได้เป็นอย่างดี คนเราจะเรียนรู้อะไรได้ง่าย ได้นานก็เมื่อเขารู้สึกผ่อนคลาย

ชวนครอบครัวมาเรียนรู้ธรรมะในยามร้อนนี้ได้กับ “หลวงพี่เท่ง” ค่ะ

********************************

29 มีนาคม 2548

By โดย พ.ญ.ดวงตา ไกรภัสสร์พงษ์, อุทยา นาคเจริญ

Views, 4217