ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง Hana&Alice

สุขภาพจิตและหนังเรื่อง Hana&Alice

โดย พญ.ทานตะวัน สุรเดชาสกุล และ พญ.ดาวชมพู พัฒนประภาพันธุ์

ปัจจุบันนี้เรื่องการดูหนังเป็นกิจวัตรของ วัยเด็ก วัยรุ่น ตลอดจนวัยผู้ใหญ่ หลายท่าน ที่มักจะปฏิบัติกันในวันหยุดพักผ่อนกันอย่างแพร่หลาย มีผู้ปกครองหลายท่านรู้สึกเป็นกังวลว่าการดูหนังแต่ละครั้งของบุตรหลานนั้นอาจจะมีปัญหา หรือไม่ทราบจะให้คำแนะนำกับบุตรหลานอย่างไรดี มีหนังหลายเรื่องมีคุณภาพให้แง่คิดด้านสุขภาพจิต ขณะเดียวกันก็มีหนังหลายเรื่องที่อาจจะมีผลต่อสุขภาพจิตของผู้ดู หรือหนังบางเรื่องมีคุณภาพแต่ดูจนจบก็ไม่ทราบว่าผู้สร้างเขาต้องการสื่ออะไรกันแน่

วัตถุประสงค์ของการนำเสนอบทความต่อไปนี้ เป็นความพยายามของทีมงานสุขภาพจิตที่ต้องการจะให้แนวทางสำหรับพ่อแม่ผู้ปกครอง ครู ในการให้คำแนะนำแก่บุตรหลานในขณะที่ไปดูหนังด้วยกัน หรือเพื่อพิจารณาถึงแนวทางในการพูดคุยสื่อสารกับบุตรหลานสำหรับหนังแต่ละเรื่อง (กรณีที่ไม่มีโอกาสไปดูด้วยกัน) การนำเสนอเรื่องราวต่อไปนี้ เป็นบทวิจารณ์หนังด้านสุขภาพจิตโดยทีมงานสุขภาพจิต ได้ให้มุมมองของหนังในแง่ "สุขภาพจิตและภาพยนตร์ Cinema and Mental Health" ดังต่อไปนี้คือ

หนังเรื่องนี้เป็นหนังเรื่องสุดท้ายของเทศกาลหนังของ ชุนจิ อิวาอิ ในเครือเอเพ็ก ซึ่งได้ฉายไปก่อนหน้านี้แล้วคือ All about Lily Chou-Chou และ April story ซี่งผู้กำกับและเขียนบทคนนี้เคยโด่งดัง จากการเขียนบทและกำกับจากภาพยนตร์ เรื่อง love letter เมื่อปี 1995 และฮานะและอลิซเป็นผลงานล่าสุดของผู้กำกับคนนี้

ฮานะและอลิซเป็นเรื่องราวของเด็กผู้หญิง 2 คน ชื่อฮานะ(Hana) และ อลิซ(Alice) ว่าด้วยเรื่องของมิตรภาพ และ ความสัมพันธ์ที่เริ่มยุ่งเหยิงขึ้นเมื่อฮานะตกหลุมรักชายคนหนึ่ง

หนังเปิดด้วยว่าอลิซและฮานะเป็นเพื่อนที่สนิทสนมกันมาก และฮานะมักมีพฤติกรรมทำตามอลิซทุกอย่าง และไม่ค่อยแสดงความคิดเห็นของตนเอง จนกระทั่งวันหนึ่งฮานะตกหลุมรักชายคนหนึ่งชื่อมิยะ ฮานะแอบถ่ายรูป สะกดรอยตาม และพยายามตีสนิทกับมิยะ

วันหนึ่งขณะที่ฮานะสะกดรอยตามมิยะอยู่นั้น มิยะประสบอุบัติเหตุทำให้ความจำเสื่อมชั่วขณะ ฮานะใช้โอกาสนี้สร้างเรื่องขึ้นมาว่าตนคือคนรักของมิยะ มิยะรู้สึกสับสนไม่แน่ใจว่าฮานะคือคนรักของตนจริงหรือไม่ ระหว่างที่มิยะคบกับฮานะแบบแฟน เขาสับสนความรู้สึกของตนเองมากขึ้นและระหว่างนั้นเขามีโอกาสพบอลิซ ซึ่งพบว่าตนเองนั้นกลับรู้สึกชอบอลิซ

ระหว่างที่คบกับมิยะ ฮานะห่างเหินและทอดทิ้งอลิซ อลิซต้องเผชิญกับอุปสรรคชีวิตเพียงลำพังโดยไม่มีฮานะเคียงข้างเหมือนก่อนไม่ว่าจะเป็นความสั่นคลอนในมิตรภาพความเป็นเพื่อนกับฮานะอันเนื่องจากมิยะ ความรู้สึกหวั่นไหวเมื่อมิยะมีความรู้สึกดีๆให้ งานทดสอบหน้ากล้องที่ไม่ประสบความสำเร็จ ขาเจ็บจากการเต้นบัลเลย์ และแม่ที่ไขว่คว้าหารักโดยไม่ดูแลตัวเอง ลูกและบ้าน

หนังดำเนินเรื่องได้เพลิดเพลินและชวนติดตามไปกับเส้นทางชีวิตของฮานะและอลิซ โดยมีมิยะเป็นจุดหักเห มิตรภาพของฮานะและอลิซกลับมาเป็นดังเดิมได้อย่างไร มิยะจะทำอย่างไรกับความรู้สึกของตนเอง อลิซจะประสบความสำเร็จจากการทดสอบหน้ากล้องได้อย่างไร และแม่ของอลิซจะสามารถดำเนินชีวิตต่อไปได้หรือไม่ ซึ่งทั้งหมดนี้หนังทำได้น่ารักสอดแทรกมุขตลกเป็นระยะ และ เมื่อนึกถึงหนังเรื่องนี้ทีไรจะรู้สึกอารมณ์ดี ขำและอิ่มเอมกับมิตรภาพที่สวยงามค่ะ

สรุปประเด็นที่น่าสนใจในหนังนี้ มีหลายเรื่องทีเดียว ถ้าว่ากันไปตามตัวละครในเรื่อง คงพอเน้นให้เห็นอะไรบางอย่างได้ เช่น ตัวของฮานะเป็นเด็กผู้หญิง ที่มีลักษณะเดิมไม่สุงสิงกับใคร แต่เมื่อได้รู้จักกับอลิซ เธอก็ติดอลิซมากทำตามอลิซทุกอย่าง และเมื่อเธอสนใจชายหนุ่มมิยะ เธอก็ติดมิยะมากและสามารถทำทุกอย่างได้เพื่อตีสนิทและคงความสัมพันธ์ของตนกับมิยะไว้ แม้จะต้องตัดเพื่อนที่สนิทกันมากอย่างอลิซก็ตาม

เห็นได้ว่าฮานะต้องการการยอมรับจากคนที่ตนคบอยู่อย่างมากจนสามารถทำได้ทุกอย่างเพื่อให้ได้ความรักจากคนๆนั้น ไม่ว่าจะเป็นการพยายามทำตามความต้องการของคนๆนั้น การโกหกสร้างเรื่อง และตัดเพื่อนสนิทอย่างไม่ใยดีเป็นต้นซึ่งนำมาซึ่งความร้อนรนในจิตใจ

ส่วนอลิซเป็นเด็กผู้หญิงที่มีความเป็นตัวของตัวเอง มีความเข้มแข็งในจิตใจ อยู่ได้ด้วยตนเองโดยไม่ต้องพึ่งพิงใคร เธอจึงสามารถให้อภัยให้กับทุกคนที่ทอดทิ้งเธอไม่ว่าจะเป็นเพื่อนที่หมางเมิน ทอดทิ้งเธอเมื่อมีชายหนุ่มมิยะหรือแม่ของเธอที่เฝ้าใส่ใจชายหนุ่มที่แม่ต้องการความรักจากเขา จนละเลยการดูแลลูกอย่างสิ้นเชิง หรือพ่อที่ไม่ได้อยู่ด้วยกันและพบกันเพียงนานๆครั้งแม้เมื่อเจอกันจะมีความรู้สึกที่ดีให้กันก็ตาม จึงเห็นได้ว่าความเป็นคนที่มีความเข้มแข็งในจิตใจ จะทำให้ตนเองสามารถผ่านพ้นวิกฤติชีวิตต่างๆไปได้ด้วยดี

ในบทแม่ของอลิซที่หลงลืมลูก และชีวิตที่เป็นจริงของตนเองในปัจจุบัน หันเหความสนใจไปกับการโหยหาความต้องการภายในจิตใจ เพื่อเติมเต็มสิ่งตนรู้สึกว่าขาด(ความรัก) จนละเลยหน้าที่แห่งการเป็นแม่และละเลยการดูจิตใจตนเองอย่างสิ้นเชิง จนนำมาซึ่งความเจ็บปวดใจอย่างมาก สำหรับมิยะชายหนุ่มที่ทำให้มิตรภาพของเพื่อนสั่นคลอน ชายหนุ่มเงียบๆอยู่ในโลกของตนเอง และสับสนไปกับคำบอกของคนอื่น เต็มไปด้วยความไม่แน่ใจในความคิด ความรู้สึกของตนเอง และบางครั้งการกระทำทำไปโดยไม่ซื่อสัตย์กับความรู้สึกของตนเอง นำมาซึ่งความปวดใจของตนเองและทุกคนที่เกี่ยวข้อง เช่น การฝันถึงฮานะในทางที่เขาต้องการไปจากฮานะ

แต่ในสถานการณ์จริงกลับปล่อยให้ความสัมพันธ์ของตนกับฮานะเลยตามเลย ฉากในงานงานถ่ายแบบของอลิซ แสดงให้เห็นว่าการแสดงออกจากความเชื่อมั่นในตนเองจะฉายความสามารถความงดงามที่มีอยู่ในตัวเองได้เสมอ เช่นอลิซชนะใจคนหานางแบบขึ้นปกด้วยการแสดงที่เธอรักและถนัด เธอจึงมั่นใจ แสดงออกมาได้อย่างงดงามและมีชีวิตชีวา โดยเทียบกับช่วงต้นที่เธอไปทดสอบหน้ากล้องด้วยบทที่คนอื่นให้เธอทำ เธอทำไปด้วยความไม่มั่นใจจึงไม่สามารถฉายสิ่งดีๆที่มีอยู่ในตัวออกมา

หนังเรื่องนี้จึงถ่ายทอดเรื่องราวของ มิตรภาพระหว่างเพื่อนฮานะและอลิซ เนื่องจากเป็นความสัมพันธ์ที่อยู่บนพื้นฐานความรู้สึกดีที่มีต่อกัน และมีความผูกพันแน่นแฟ้นยาวนาน ดังนั้นแม้มีเหตุให้ต้องสั่นคลอนไปบ้าง แต่สุดท้ายมิตรภาพที่แน่นแฟ้นสามารถดำรงอยู่ได้ตลอดไป

*******************************************

21 เมษายน 2548

By พญ.ทานตะวัน สุรเดชาสกุล และ พญ.ดาวชมพู พัฒนประภาพันธุ์

Views, 4813