ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

สุขภาพจิตและวิจารณ์หนังเรื่อง เดอะ เมีย

สุขภาพจิตและวิจารณ์หนังเรื่อง เดอะ เมีย.

โดย พ.ญ.ดวงตา ไกรภัสสร์พงษ์, น.พ.กัมปนาท ตันสิถบุตรกุล และ นายณัฐ ไกรภัสสร์พงษ์

ปัจจุบันนี้เรื่องการดูหนังเป็นกิจวัตรของ วัยเด็ก วัยรุ่น ตลอดจนวัยผู้ใหญ่ หลายท่าน ที่มักจะปฏิบัติกันในวันหยุดพักผ่อนกันอย่างแพร่หลาย มีผู้ปกครองหลายท่านรู้สึกเป็นกังวลว่าการดูหนังแต่ละครั้งของบุตรหลานนั้นอาจจะมีปัญหา หรือไม่ทราบจะให้คำแนะนำกับบุตรหลานอย่างไรดี มีหนังหลายเรื่องมีคุณภาพให้แง่คิดด้านสุขภาพจิต ขณะเดียวกันก็มีหนังหลายเรื่องที่อาจจะมีผลต่อสุขภาพจิตของผู้ดู หรือหนังบางเรื่องมีคุณภาพแต่ดูจนจบก็ไม่ทราบว่าผู้สร้างเขาต้องการสื่ออะไรกันแน่

วัตถุประสงค์ของการนำเสนอบทความต่อไปนี้ เป็นความพยายามของทีมงานสุขภาพจิตที่ต้องการจะให้แนวทางสำหรับพ่อแม่ผู้ปกครอง ครู ในการให้คำแนะนำแก่บุตรหลานในขณะที่ไปดูหนังด้วยกัน หรือเพื่อพิจารณาถึงแนวทางในการพูดคุยสื่อสารกับบุตรหลานสำหรับหนังแต่ละเรื่อง (กรณีที่ไม่มีโอกาสไปดูด้วยกัน) การนำเสนอเรื่องราวต่อไปนี้ เป็นบทวิจารณ์หนังด้านสุขภาพจิตโดยทีมงานสุขภาพจิต ได้ให้มุมมองของหนังในแง่ "สุขภาพจิตและภาพยนตร์ Cinema and Mental Health" ดังต่อไปนี้คือ

โดยปรกติแล้วช่วงสงกรานต์เป็นช่วงที่ผู้คนมีความสุขเนื่องจากเป็นเทศกาลปีใหม่ของไทย นอกจากจะร่วมกิจกรรมสรงน้ำพระ รดน้ำดำหัวขอพรจากผู้ใหญ่ สังสรรค์กันในหมู่เครือญาติกันแล้ว ในชุมชนต่าง ๆ ก็มีการเล่นสาดน้ำ ประแป้งร่ำหอมละมุนเพื่อคลายร้อนและสร้างความสนุกสนานครื้นเครงกันในหมู่คณะ แต่ในสังคมเมืองยังมีกิจกรรมบันเทิงรูปแบบต่าง ๆ ที่จัดมาให้ชาวเมืองได้รื่นรมย์เพิ่มขึ้นอีกด้วย โรงภาพยนตร์เป็นหนึ่งในสถานบันเทิงซึ่งที่ผ่านมามักจะจัดหาภาพยนตร์คุณภาพที่ทำให้ผู้ชมได้มีความสุขในช่วงส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ของชาวไทย

ดูเหมือนว่า จะมีการโหมโฆษณา ภาพยนตร์เรื่อง เดอะ เมีย กันอย่างเอิกเกริกก่อนที่หนังจะเข้าฉาย เรียกว่าเต็มพื้นที่ในหน้าบันเทิงของหนังสือพิมพ์เกือบทุกฉบับ ผู้วิจารณ์ได้ชมภาพยนตร์เรื่องนี้ก็เมื่อมีเสียงคัดค้านออกมาบ้างแล้ว…..

เดอะ เมีย เป็นภาพยนตร์ผสมระหว่างดราม่าและแอ๊กชั่น เนื้อเรื่องเป็นจินตนาการว่าในอนาคตอันใกล้นี้ผู้หญิงจะอัตราส่วนเป็นสองเท่าของผู้ชาย ดังนั้นผู้ชายจึงมีเมียมากกว่าหนึ่งคน เมื่อเมียที่มาก่อน เรียกว่าเมียหลวง เมียลำดับถัดไปจึงถูกเรียกว่าเมียน้อย เมียน้อยต้องการขยับขึ้นมาเป็นเมียหลวง เมียหลวงต้องการรักษาสถานะเมียคนเดียว เมื่อเมียน้อยจะครองตำแหน่งเมียหลวงให้ได้ ก็ต้องกำจัดเมียหลวงให้พ้นทาง เมื่อผัวถูกฉก เมียหลวงก็พกความแค้นกระหน่ำ ทั้งสองฝ่ายต่างรวมกลุ่มเป็นองค์กรเพื่อฆ่าล้างแค้นซึ่งกันและกันอย่างโหดเหี้ยม โดยมีผู้ชายขายตัวเป็นบ่างช่างยุคาบข่าวแลกกับเงินที่ฟาดหน้าจากเมียทั้งสองฝ่าย

การดำเนินเรื่องมีแต่ฉากสุมหัวกันคิดแต่จะฆ่ากัน ด่ากันไปด่ากันมาด้วยคำหยาบคาย เหยียดหยามกันทั้งซึ่งหน้าและทางโทรศัพท์ ยกพวกยิงกัน ชกต่อยกันเหี้ยมยิ่งกว่าภาพยนตร์ต่างชาติและภาพยนตร์ไทยใด ๆ ที่เคยเห็น นอกจากนี้ยังมีฉากลอบฆาตกรรมผู้ชายขายตัวที่เป็นตัวเดินเรื่องซึ่งผู้สร้างต้องการให้เป็นตัวแทนของชายเลวไร้ศักดิ์ศรีคนหนึ่ง เรื่องจบด้วยความเหี้ยมโหดอย่างถึงที่สุด เมื่อเมียหลวงซึ่งฆ่าเมียน้อยสำเร็จแล้วได้ยิงผัวของตนอย่างเลือดเย็น

ความสงสัยบังเกิดขึ้นอย่างมากมายในขณะที่ดูหนัง….

อะไรทำให้ทีมผู้สร้างพล็อตเรื่องได้อย่างเหี้ยมโหดถึงขนาดนี้? และยังออกมาแถลงว่า “ เรื่องสร้างขึ้นเพื่อความบันเทิง โปรดใช้วิจารณญาณในการชม” ผู้บริหารของบริษัทอำนวยการสร้างได้มีมติอนุมัติได้อย่างไร? ได้คำนึงผลกระทบอะไรต่อสังคมไทยบ้าง? ต้องการบอกให้สังคมไทยรับความรุนแรงเป็นวิถีการแก้ปัญหาในครอบครัวหรือ? เพราะตั้งแต่เริ่มต้นจนจบเรื่องได้เสนอทางแก้ปัญหาด้วยความรุนแรงชนิดต้องเข่นฆ่ากันเป็นคำตอบสุดท้าย เมื่อผัวนอกใจ หัวหน้าเมียหลวงก็หาความสุขสำราญกับผู้ชายขายตัว ทั้งเมียน้อยเมียหลวงต่างก็หาเงินมาเพื่อซื้อข่าว

ไม่มีฉากใดเลยที่ผู้หญิงจะคำนึงบทบาทของความเป็นแม่ที่ต้องคิดถึงความสุขของลูก การอบรมบ่มเพาะลูก บทบาทของเมียที่ต้องใช้ความดีเอาชนะใจผัว ที่ต้องรู้จักการใช้เงินให้ถูกวิธี รวมถึงการให้อภัยและอยู่กันด้วยความเมตตา กรุณา และไม่มีฉากใดเลยที่แสดงบทบาทของความเป็นพ่อและสามีที่ดี

พระรามราชนิเวศน์นั้นพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างเพื่อพระราชทานเจ้าจอมก๊ก อ แต่พระองค์เสด็จสวรรคตเสียก่อน ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าให้ดำเนินการสร้างต่อจนแล้วเสร็จ การใช้พระรามราชนิเวศน์ (พระราชวังบ้านปืน) เป็นฉากกองบัญชาการของเหล่าเมียหลวงซึ่งใช้โต้ตอบกันด้วยกิริยาที่หยาบกระด้าง วาจาก้าวร้าวที่ออกมาจากมโนทุจริตนั้นสมควรแล้วหรือ? น่าแปลกใจยิ่ง…..

ฉากที่สูบบุหรี่ พ่นควันวงโต และวางแผนที่จะฆ่ากันต่อหน้าพระพุทธรูป ต้องการสะท้อนอะไร? ต้องการแสดงว่าทั้งผู้สร้าง และผู้แสดงยังมีความเคารพศาสนาอยู่ในหัวใจฤๅ? หากต้องการจะสะท้อนจิตใจที่เหี้ยมโหดตามท้องเรื่อง ผู้แสดงก็แสดงได้อย่างถึงเลือดถึงเนื้ออยู่แล้วในทุกฉาก ไม่จำเป็นต้องมีพระพุทธรูปเป็นพยาน แล้วในฉากที่ยิงกันสนั่น ทำไมถึงต้องยิงรูปปั้นพระแม่มารีด้วย?

ดูผู้สร้างต้องการทำร้ายจิตใจของผู้ชมเสียเหลือเกิน……ถ้าเป็นผู้สร้างที่เป็นชาวต่างชาติสร้างหนังที่มีฉากเช่นนี้ เราคนไทยเคยประท้วงกันมาแล้ว แต่เมื่อเราคนไทยกันเองสร้างหนังเช่นนี้ จะให้เงียบเฉยได้กระไรเล่า?

เมื่อภาพยนตร์เรื่องนี้มีแต่ฉากโหดเหี้ยม ไร้ศีลธรรมอย่างสุดจะพรรณนา แล้วทำไมจึงยังไม่จำกัดอายุของผู้ชม? ทำไมจิตใจของเด็กและเยาวชนจึงไม่ได้รับความคุ้มครอง?

นี่หรือ..คือความสุขที่ทีมผู้สร้างภาพยนตร์ นักแสดงและเจ้าของโรงภาพยนตร์ได้มอบให้เป็นของขวัญสำหรับคนไทยในเทศกาลสงกรานต์? โอ้! อนิจจา…

*******************************************

21 เมษายน 2548

By โดย พ.ญ.ดวงตา ไกรภัสสร์พงษ์, น.พ.กัมปนาท ตันสิถบุตรกุล และ นายณัฐ ไกรภัสสร์พงษ์

Views, 4895