ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

เมื่อลูกท้าทายคุณ

เมื่อลูกท้าทายคุณ

โดย นพ.สัตต์ สิงหภักดี

จากหนังสือหมอชาวบ้าน เล่ม 3 "เมื่อลูกท้าทายคุณ"
แปลจากหนังสือ Children; The Challenge. Rudolf Dreikurs, M.D./and Vicki Soltz, R.N.

เด็กนั้นฉลาดและอ่อนไหวมาก เขาจะเข้าใจน้ำเสียงของเราว่าเราดุแสดงอำนาจหรือเย้ยหยัน หรือเราเอาจริงกับเขาแค่ไหน

ขณะที่เราพูดกับลูกๆ นั้น เด็กเขามักจะฟังน้ำเสียงของเรายิ่งกว่าคำพูดของเราเสียอีก จะมีประโยชน์มากที่เราฟังเสียงตัวเองบ้าง บางครั้งถ้าเราอยู่ที่ร้านค้า ที่สวนสาธารณะ หรือที่ซึ่งมีพ่อแม่และลูกๆ อยู่รวมกัน ลองสังเกตฟังน้ำเสียงของการพูดของผู้ใหญ่ ผู้ใหญ่มักจะไม่พูดกับเด็กด้วยน้ำเสียงอย่างเดียวกับที่พูดกับผู้ใหญ่ด้วยกัน พอกลับถึงบ้านเราลองสังเกตน้ำเสียงของเราเองดูบ้างเราทำเสียงอย่างไร ลูกเราได้ยินเราพูดกับเขาอย่างไร

มีบ่อยครั้งที่เราเองไปกระตุ้นความประพฤติไม่ดีของเด็ก เพราะเสียงของเรานี่เอง

น้องเบียร์บอกว่าจะออกไปรดน้ำสนาม

“โอ ไม่ได้หรอกลูก อย่าไปทำเลยพ่อหนูน้อย” คุณแม่พูดเสียงหนักแน่น

“อยู่ในบ้านนี่แหละ อย่าออกไปเชียวนะ” น้องเบียร์มองดูตาคุณแม่อยู่ครู่หนึ่งแล้วก็เผ่นออกไป อีกประเดี๋ยวหนึ่ง คุณแม่ได้ยินเสียงน้ำไหลซู่ๆ น้องเบียร์กำลังรดน้ำที่สนาม

น้ำเสียงของคุณแม่เป็นคำสั่งแสดงอำนาจ แสดงความตั้งใจที่เด็ดขาดของคุณแม่ ไปยั่วยุให้เกิดการเผชิญอำนาจที่น้องเบียร์เริ่มต้นขึ้น บังเอิญมีเด็กอายุสิบหกปีคนหนึ่งอยู่ในเหตุการณ์นั้นด้วย เมื่อถามเธอว่าได้ยินเสียงของคุณแม่ของน้องเบียร์เป็นอย่างไร

“เธอตกใจค่ะ น้ำเสียงของเธอแสร้งแสดงความกล้าหาญ” (เห็นหรือยังว่าเราหมายความว่าอย่างไร)

คุณพ่อช่วยน้องจ๊ะอายุสิบขวบทำการบ้าน รู้สึกว่าน้องจ๊ะไม่สู้จะเข้าใจมากนักในงานที่เธอต้องทำ

“เอาละ เรานี่เข้าใจอะไรๆ มากมายจริงๆ” คุณพ่อพูดอย่างเยาะๆ น้องจ๊ะก้มหน้าลงชิดกับหนังสือทำสีหน้าที่งุนงงยิ่งขึ้น

น้ำเสียงของคุณพ่อแสดงให้เห็นว่าคุณพ่อก็ไม่มีหวังมากมายนักในการเรียนรู้ของลูก ยิ่งไปเพิ่มความท้อถอยสิ้นหวังให้แก่ลูก

ที่ร้านค้า คุณแม่พบเพื่อนคนหนึ่งซึ่งไม่ได้พบกันตั้งแต่น้องมะลิคลอด

“หนูอายุเท่าไหร่แล้วค่ะ”

“สิบเอ็ดเดือนแล้วค่ะ”

“โย่โฮ หนูน้อยน่ารักยิงๆ”

เพื่อนคุณแม่จี๋ที่ใต้คางน้องมะลิแล้วทำเสียงจุ๊ๆ ล้อ

การพูดเสียงเด็ก ๆ ล้อเด็ก หรือการพูดภาษาเด็กๆ อย่างผู้ใหญ่พูดกับเด็กนั้น เป็นการแสดงความรู้สึกของเราว่าเด็กนั้นต้อยต่ำ เราพูดกับเด็กด้วยกิริยาท่าทางและน้ำเสียงซึ่งเราจะไม่ใช้กับเพื่อนฝูง

ถ้าหากเราหัดสังเกตฟังน้ำเสียงเราเอง เราจะเห็นว่าเราแสดงความไม่เคารพต่อลูกเราอย่างมาก เรามักจะพูดอย่างว่ากล่าวเด็ก หรืออาจแสดงความชื่นชมยินดีที่ไม่จริงใจ หรือแสดงความตื่นเต้นเพื่อกระตุ้นความสนใจของเด็ก หรืออาจพูดจาอ่อนหวานอย่างไม่จริงใจเพื่อให้เด็กว่าง่าย

ถ้าเราสังเกตพบข้อผิดพลาดในน้ำเสียงของเราแล้ว เราต้องรีบเปลี่ยน ถ้าเราพูดกับลูกเหมือนพูดกับเพื่อนที่มีความเท่าเทียมกันแล้ว เท่ากับเราเปิดประตูแห่งความสัมพันธ์ระหว่างเรากับลูกของเรา

*******************************************

เอกสารอ้างอิง: หมอชาวบ้าน; เมื่อลูกท้าทายคุณ เล่ม 3 "ระมัดระวังน้ำเสียงของเรา". สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน. หน้า69-73.

16 มิถุนายน 2548

By โดย นพ.รูดอลฟ์ ไดรเคอร์/ แปลโดย นพ.สันต์ สิงหภักดี

Views, 4283