ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

บันได 6 ขั้น สู่..วันฟ้าใส

แอลกอฮอล์

โดย กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

หลายคนเข้าใจผิดว่าแอลกอฮอล์เป็นสารเสพติดที่ช่วยกระตุ้นประสาท เพราะเมื่อเริ่มดื่มจะรู้สึกสดชื่นผ่อนคลาย กล้าพูดกล้าแสดงออก แต่ความจริงแอลกอฮอล์จะออกฤทธิ์กดประสาท ทำให้สมองทำงานช้าลง พูดจาอ้อแอ้ เดินไม่ตรงทาง ความคิดสับสน ถ้าดื่มอย่างรวดเร็วในปริมาณมากๆ แอลกอฮอล์จะกดทางเดินหายใจทำให้เข้าขั้นโคม่าและเสียชีวิตได้


บันได 6 ขั้น สู่....วันฟ้าใส

การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์สำหรับหลายๆ คนอาจเป็นเรื่องปกติธรรมดา เป็นกิจวัตรที่ทำจนเป็นนิสัย เพราะเมื่อดื่มแล้วทำให้รู้สึกผ่อนคลาย สนุกสนาน เข้าสังคมกับผู้อื่นได้ดี เกิดความกล้าที่จะพูดและทำสิ่งต่างๆ ที่ปกติแล้วจะไม่กล้า

แต่ถ้าดื่มเป็นประจำในปริมาณมากๆ ติดต่อกันเป็นเวลานานๆ จะทำให้เกิดผลเสียตามมาอย่างคาดไม่ถึงเลยทีเดียว

บันได 6 ขั้น เพื่อการดื่มให้น้อยลง

ถ้าคุณดื่มมากกว่าที่กำหนด และอยากจะลดปริมาณการดื่มลงเพื่อไม่ก่อให้เกิดอันตราย บันได 6 ขั้นต่อไปนี้จะช่วยคุณได้

ขั้นที่ 1 หาเหตุผลที่จะดื่มให้น้อยลง

พิจารณาดูว่า ถ้าคุณดื่มให้น้อยลงแล้วจะเกิดผลดีอะไรขึ้นกับคุณบ้าง เช่น

- คุณจะมีเวลามากขึ้นเพื่อทำสิ่งต่างๆ ที่เคยอยากทำมานานแล้ว

- คุณจะประหยัดเงินได้มาและนำเงินก้อนนี้มาใช้ซื้อหาสิ่งที่คุณต้องการ

- คุณจะมีความสุขมากขึ้น

- คุณจะแข็งแรงขึ้นกว่าเดิม

- ครอบครัวจะได้ไม่ต้องมีเรื่องทะเลาะกัน

- คุณจะได้ไม่เสี่ยงต่อโรคร้ายแรงต่างๆ เช่น โรคตับแข็ง โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ความจำเสื่อม เป็นต้น

- บุตรหลานจะได้ไม่เป็นนักดื่มเหมือนคุณ

- ฯลฯ

ขั้นที่ 2 วางเป้าหมายการดื่ม

หลังจากที่หาเหตุผลดีๆ เพื่อจะดื่มให้น้อยลงได้แล้ว ให้คุณกำหนดว่าคุณจะเริ่มต้นเมื่อใด จะดื่มวันละกี่ดื่ม จะไม่ดื่มในวันใดบ้างและแต่ละสัปดาห์จะดื่มทั้งหมดกี่ดื่ม เมื่อกำหนดเป้าหมายได้แล้ว ให้คุณจดบันทึกการดื่มของคุณติดต่อกัน 4 สัปดาห์ เพื่อดูว่าคุณสามารถควบคุมการดื่มให้เป็นไปตามที่ตั้งใจไว้ได้หรือไม่

ตัวอย่างแบบบันทึกการดื่ม

สัปดาห์ที่ 1

วันจันทร์ เป้าหมาย 0 ดื่มจริง 0

วันอังคาร เป้าหมาย 0 ดื่มจริง 1

วันพุธ เป้าหมาย 2 ดื่มจริง 2

วันพฤหัสบดี เป้าหมาย 2 ดื่มจริง 3

วันศุกร์ เป้าหมาย 2 ดื่มจริง 2

วันเสาร์ เป้าหมาย 2 ดื่มจริง 5

วันอาทิตย์ เป้าหมาย 2 ดื่มจริง 6

รวม เป้าหมาย 10 ดื่ม ดื่มจริง 19 ดื่ม

ขั้นที่ 3 ทำความรู้จักกับสถานการณ์เสี่ยง

หลังจากลองจดบันทึกการดื่มสัก 1-2 สัปดาห์แล้ว คุณจะเริ่มเห็นว่าในบางสถานการณ์จะเป็นเรื่องที่ยากมากสำหรับคุณที่จะควบคุมการดื่มให้อยู่ในกำหนดที่ตั้งไว้ คุณควรบอกให้ได้ว่า สถานการณ์เหล่านั้นมีอะไรบ้าง เช่น

- หลังเลิกงาน

- เมื่อเงินเดือนออก

- เมื่อต้องไปงานเลี้ยง งานพบปะสังสรรค์

- เมื่อถูกชัดชวนจากคนสนิท

- เมื่อดีใจและอยากฉลองในโอกาสพิเศษต่างๆ

- เมื่อไปเที่ยวสถานเริงรมย์

- เมื่อเหน็ดเหนื่อยและอยากผ่อนคลาย

- เมื่อกำลังเพลิดเพลินกับการดูโรทัศน์

- เมื่อเกิดความรู้สึกโกรธ เหงา หรือเศร้า

- ฯลฯ

ขั้นที่ 4 จัดการกับสถานการณ์เสี่ยง

เมื่อคุณรู้ดีแล้วว่าอะไรเป็นสถานการณ์เสี่ยงที่ทำให้คุรควบคุมการดื่มของตนเองไม่ได้ คราวนี้ก็ถึงเวลาที่จะต้องหาทางจัดการกับสถานการณ์เหล่านั้นให้ได้

ตัวอย่างวิธีการจัดการกับสถานการณ์เสี่ยง ได้แก่

- หากิจกรรมทำหลังเลิกงาน เช่น ไปออกกำลังกาย เล่นกีฬา หรือทำงานอดิเรก เป็นต้น

- ไม่เก็บเงินมากๆ ไว้กับตัว

- หลีกเลี่ยงที่จะพบหน้าเพื่อนที่ดื่มจัด

- หาวิธีฉลองแบบใหม่ๆ เช่น ไปทำบุญ พาครอบครัวไปรับประทานอาหารนอกบ้าน เป็นต้น

- ทำตัวให้ยุ่งอยู่เสมอ จะได้ไม่คิดถึงการดื่ม

- เปลี่ยนไปดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ต่ำกว่าเดิม

- ผสมเครื่องดื่มให้เจือจางด้วยโซดา หรือน้ำแข็ง

- ฝึกการปฏิเสธเมื่อถูกชวนให้ดื่ม เช่น บอกว่า “หมอสั่งไม่ให้ดื่ม”

- ฯลฯ

ขั้นที่ 5 หาที่พึ่ง

การจัดการกับสถานการณ์เสี่ยงจะง่ายขึ้นถ้าคุณมีใครสักคนเป็นที่พึ่ง เช่น สามีหรือภรรยา แฟน หรือเพื่อนที่กำลังคิดจะดื่มให้น้อยลงเหมือนคุณ เป็นต้น คนที่จะเป็นที่พึ่งให้คุณได้ดี ควรเป็นคนที่คุณไว้วางใจเป็นคนที่คุณเข้าถึงได้ง่าย มีความจริงใจกับคุณ สามารถเป็นที่ปรึกษาและให้คำแนะนำแก่คุณได้ และพร้อมเสมอที่จะช่วยเหลือเมื่อคุณต้องการ

ถ้าคุณกำลังมีปัญหาสุขภาพที่เกิดจากการดื่ม แพทย์พยาบาลหรือผู้ให้บริการปรึกษา จะเป็นที่พึ่งที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ

อย่าอาย ที่จะไปขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพเหล่านี้ เพราะจะช่วยคุณได้อย่างแน่นอน

ขั้นที่ 6 ยึดเป้าหมายไว้ไห้ได้

ขอให้คุณพยายามจดบันทึกการดื่มของคุณต่อไปเรื่อยๆ เพื่อคอยตรวจสอบว่าคุณสามารถดื่มให้น้อยกว่าเดิมได้หรือยัง ถ้าคุณมีความตั้งใจจริง คุณจะต้องทำได้อย่างแน่นอน และตัวเลขจากการบันทึกจะบอกคุณได้เองว่าการดื่มของคุณได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมแล้ว แม้การเปลี่ยนแปลงจะยังไม่มากอย่างที่คุณตั้งใจไว้แต่ก็นับว่าคุณได้ก้าวหน้าไปมากแล้ว ถ้านับจากช่วงเวลาก่อนที่คุณจะตั้งใจที่จะดื่มให้น้อยลง คุณควรหากิจกรรมต่างๆ ทำให้เพลิดเพลินอยู่เสมอจะได้ไม่คิดถึงเรื่องดื่ม และการได้พูดคุยปรึกษาหารือกับ “ที่พึ่ง” ของคุณบ่อยๆ จะช่วยให้คุณมีกำลังใจ และมีมานะพยายามที่จะเอาชนะสถานการณ์เสี่ยงของคุณมากขึ้นด้วย

ทำอย่างไร ถ้ายังดื่มให้น้อยลงไม่ได้?

1. ถ้าคุณพบว่า คุณยังดื่มมากกว่าที่ตั้งใจไว้ก็อย่าเพิ่งท้อแท้ หรือคิดว่าคุณล้มเหลว แต่ให้คุณพยายามคิดหาเหตุผลว่าทำไมจึงเป็นเช่นนั้น และจะหาทางแก้ไขอย่างไร จึงจะได้ผลโดยอาจปรึกษา “ที่พึ่ง” ของคุณก็ได้

2. นอกจากนี้ อย่าไปให้ความสำคัญกับวันที่คุณดื่มมากเกินไป แต่จงจดจำวันที่คุณสามารถดื่มให้น้อยลงได้สำเร็จ เพราะมันจะช่วยให้คุณมีกำลังใจมากขึ้น

3. จงพยายามต่อไป ทีละวัน ทีละวัน เท่านั้นก็พอ แล้วทุอกอย่างจะค่อยๆ ง่ายขึ้นเอง

4. แต่ถ้าคุณต้องการความช่วยเหลือมากกว่านี้ ก็อย่ารีรอที่จะไปพบแพทย์ หรือผู้ให้บริการปรึกษาที่สถานบริการสาธารณสุขใกล้บ้านคุณต่อไป

*******************************************

เอกสารอ้างอิง: จากวันฟ้าใส กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข หน้า 1-6

28 กรกฎาคม 2548

By DMH Staff กรมสุขภาพจิต

Views, 6601