ขอน้อมเกล้าฯถวายอาลัยส่งดวงพระวิญญาณพระองค์ เสด็จฯสู่สวรรคาลัย ด้วยเกล้าด้วยกระหม่อมขอเดชะ ข้าพระพุทธเจ้าข้าราชการ และลูกจ้าง กรมสุขภาพจิต

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
วิสัยทัศน์: เป็นองค์กรหลักด้านสุขภาพจิต เพื่อประชาชนมีสุขภาพจิตดี มีความสุข
พันธกิจ 1: สร้างการมีส่วนร่วมเพื่อให้ประชาชนในทุกกลุ่มวัย สามารถดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง
พันธกิจ 2: สนับสนุนการพัฒนาระบบบริการสุขภาพจิตครอบคลุมทุกมิติในทุกระดับ
พันธกิจ 3: พัฒนากลไกการดำเนินงานสุขภาพจิตเพื่อกำหนดทิศทางงานสุขภาพจิตของประเทศ

บทความด้านสุขภาพจิต

คนเราจะแก่ขึ้นกับอะไรบ้าง????

คนเราจะแก่ขึ้นกับอะไรบ้าง????

โดย DMH Staffs กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข


อายุขัยของคนเราฉลี่ยแล้วเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในปีค.ศ. 1900 เฉลี่ยได้ 47 ปี แต่เด็กหญิงที่เกิดในวันนี้ จะมีอายุเฉลี่ยถึง 79 ปี ส่วนเด็กชายจะมีอายุเฉลี่ยเพียง 72 ปี ในปีค.ศ. 1900 มีคนเพียง 1 ใน แสนคน ที่มีอายุถึง 100 ปี ส่วนปัจจุบัน มีคนถึง 1 ใน หมื่นคนที่มีอายุถึง 100 ปี คนที่มีอายุเกิน 100 ปี มีจำนวนเพิ่มขึ้น 8% ต่อปี ในขณะที่ประชากรโลกเพิ่มจำนวนขี้นเพียง 1 % ต่อปี ปัจจุบันในประเทศสหรัฐอเมรีกามีคนอายุเกิน 100 ปี ราวห้าหมื่นคน และคาดว่าตัวเลขนี้จะถึง หนึ่งล้านคน ในปีค.ศ. 2050

ความพยายามที่จะศึกษาถึงความชราภาพของมนุษย์เรา โดยใช้ทฤษฎีมากมายซึ่งพอจะสรุปได้เป็น 5 ทฤษฎี ด้วยกัน ดังนี้คือ

1. นาฬิกาทางกรรมพันธ์ (genetic clock)

ทฤษฎีนี้เชื่อว่า เซลล์ทุกเซลล์ในร่างกายอยู่ในรายการที่โปรแกรม ที่กำหนดว่าเซลล์จะมีอายุขัยเท่าใด

2. การเชื่อมโยงข้าม (cross linking)

เมื่อเรามีอายุเพิ่มมากขึ้น โปรตีนโมเลกุลภายในร่างกายจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลโครงสร้าง โดยจะมีการเชื่อมโยงระหว่างโมเลกุล ทำให้หน้าที่เสื่อมสลายไป มีสารเคมีหลายอย่างที่ทำหน้าเร่งการเชื่อมโยงข้ามนี้ ตัวอย่างเช่น อนุมูลเสรี (free radicals) และการลดลงของการสร้างเอ็นซัยม์ในร่างกายที่จะช่วยทำหน้าที่สลายการเชื่อมโยงข้ามระหว่างโมเลกุล

3. อนุมูลเสรี (free radicals)

อนุมูลเสรีเป็นโมเลกุลที่มีประจุไฟฟ้าพิเศษ จึงทำให้มีความว่องไวและสามารถทำอันตรายต่อรหัส DNA ของร่างกาย ต่อระบบภูมิค้มกันและต่อโครงสร้างของเซลล์อื่นๆ อนุมูลเสรีส่วนใหญ่ที่สร้างขึ้นในร่างกายเป็นพวกซุปเปอร์ออกไซด์ ซึ่งจะทำให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเเดชั่นที่ไม่ต้องการอนุมูลเสรีนี้สามารถทำให้เกิดขึ้นได้จากการกินเข้าไปหรือการสูดหายใจเข้าไป, การสูบบุหรี่, ไขมันที่ไม่อิ่มตัวชนิด polyunsaturated และสารอื่นที่อยู่ในสภาพแวดล้อม การสะสมของอนุมูลเสรีต่างๆ ซึ่งถ้าไม่ถูกยั้บยั้งโดย antioxidants แล้ว ก็จะนำไปสู่สภาพของการเชื่อมโยงข้ามและสภาพของความชรา

4. การโปรแกรมของสมอง (brain programming)

ทฤษฎีนี้กล่าวถึงว่าเมื่อท่านเติบโตขึ้นสมองส่วนหนึ่งของท่านที่เรียกว่าฮัยโปธาลามัส จะส่งสัญญาณลงมาทำให้ระดับของฮอร์โมนเปลี่ยนแปลงทำหน้าที่ของต่อมต่างๆ ลดลง และเป็นไปได้ว่าอาจทำหน้าที่ทริกเกอร์ การสร้างฮอร์โมนที่ทำให้ชรา ซึ่งเป็นสาเหตุทำให้เซลล์เสื่อมสลาย ผู้วิจัยส่วนมากเชื่อว่าการที่สมองส่งข่าวสารลงมาได้นั้น ก็เนื่องจากมีการขาดสารเคมีในระบบประสาทบางอย่างเช่น serotonin, dopamine และ norepinephrine

5. การเสื่อมสลายของระบบภูมิคุ้มกัน (immune system deterioration)

ระบบภูมิคุ้มกันสร้างขึ้นจากลิมโฟซัยท์ ซึ่งเป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่คล้ายเป็นตำรวจของร่างกาย ทำหน้าที่ต่อต้านการรุกล้ำของแบคทีเรียและไวรัส ทำหน้าที่ขจัดออกไปรวมทั้งการทำลายพิษด้วย เมื่อเรามีอายุเพิ่มมากขึ้น ระบบภูมิคุ้มกันเริ่มเสื่อมลง ทำให้ไม่สามารถขจัดสิ่งแปลกปลอมหรือทำลายพิษได้ และในบางกรณีกลับมาทำอันตรายต่อร่างกายให้เกิดโรคขึ้นอีกด้วย ที่เรียกว่า autoimmune diseases ทฤษฎีของระบบภูมิคุ้มกันที่เกี่ยวกับภาวะสูงอายุนี้ การสลายภูมิคุ้มกันไม่เพียงแต่เป็นอาการของภาวะสูงอายุเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวกลางของขบวนการทั้งหมดของภาวะสูงอายุอีกด้วย

ทฤษฎีต่างๆ ดังกล่าวแล้วสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มหนึ่ง เกี่ยวข้องกับการทำอันตรายต่อร่างกาย และอีกกลุ่มหนึ่งเกี่ยวข้องกับการสิ้นสุดของแผนหรือโปรแกรม ตามความจริงแล้วภาวะสูงอายุนั้นก็อาจจะเกี่ยวข้องกับขบวนการทั้งสองอย่าง

*******************************************

15 September 2548

By โดย DMH Staffs กรมสุขภาพจิต

Views, 4094