เย็นศิระเพราะพระบริบาล ด้วยเกล้า ด้วยกระหม่อม ข้าพระพุทธเจ้า ผู้บริหาร ข้าราชการ และเจ้าหน้าที่กรมสุขภาพจิต

ตระหนักไม่ตระหนก covid-19 ตระหนักไม่ตระหนกก้าวผ่านวิกฤติ covid-19

สุขภาพจิตนี้ขายไม่ได้ แม้แต่ให้ก็ยาก แต่ว่าจะต้องเพาะ

พระบรมราโชวาท: ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่บัณฑิตมหาวิทยาลัยมหิดล ปี พ.ศ. 2522
รองนายกรัฐมนตรี รมต.สาธารณสุข: กล่าวในโอกาสเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
รมช.สาธารณสุข: กล่าวในโอกาสเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ยินดีต้อนรับ: อธิบดีกรมสุขภาพจิต พญ. อัมพร เบญจพลพิทักษ์
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ร่วมต่อต้านการใช้สารพิษฆ่าหญ้า คลอร์ไพริฟอส พาราควอต ไกลโฟเซต

บทความด้านสุขภาพจิต

ผลการศึกษาในไทย วัคซีนโควิด-19 สร้างภูมิต้านทานได้ดีมาก เทียบเท่าภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นจากผู้ที่ติดเชื้อมาแล้ว

ผลการศึกษาในไทย วัคซีนโควิด-19 สร้างภูมิต้านทานได้ดีมาก เทียบเท่าภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นจากผู้ที่ติดเชื้อมาแล้ว

เรื่องโดย ศ.นพ.ยง ภุ่วรรณ

หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก

โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

ขณะที่ประเทศไทยเริ่มมีการฉีดวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ให้กับประชาชนทั่วไป บางส่วนยังมีความกังวลต่อประสิทธิภาพของวัคซีนที่นำมาใช้งาน ศ.นพ.ยง ภู่วรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ได้นำข้อมูลการศึกษาที่เกี่ยวกับประสิทธิภาพของวัคซีนที่น่าสนใจมาเผยแพร่ให้แก่ผู้อ่านวารสาร ฬ ได้รับทราบกัน ดังนี้

วัคซีน Sinovac กระตุ้นสร้างภูมิต้านทานโรคตรวจพบได้ถึง 99.4%

หนึ่งในวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 นำมาใช้ในประเทศไทยเป็นวันแรกๆ ได้แก่ วัคซีน Sinovac ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยา คลินิกทำการศึกษาร่วมกับโรงพยาบาลบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ตรวจภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นหลังจากฉีดวัคซีน โดยในกลุ่มผู้ที่ฉีดวัคซีนครบ 2 เข็ม ห่างกัน 3 สัปดาห์พบว่า 4 สัปดาห์ภายหลังจากการรับวัคซีนจนครบแล้ว ตรวจพบระดับภูมิต้านทานต่อสไปค์โปรตีนหรือหนามแหลมได้ถึง 99.4% ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ป่วยโรคโควิด-19 ที่ตรวจพบภูมิต้านทาน 92.4% จะมีระดับภูมิต้านทานสูงเท่าเทียมกัน จึงจะเห็นได้ว่าวัคซีนสามารถสร้างภูมิต้านทานได้อย่างพึงพอใจและภูมิต้านทานขึ้นได้เท่าเทียมกับผู้ที่หายจากการตืดเชื้อแล้ว 4-8 สัปดาห์

วัคซีน AstraZeneca เข็มเดียว ภูมิต้านทานโรคตรวจพบถึง 96.7%

ขณะที่วัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 จาก AstraZeneca ที่นำมาใช้ในประเทศไทย ศ.นพ.ยง เปิดเผยว่ามีรายงานเบื้องต้นจากการศึกษาผู้ได้รับการฉีดวัคซีน หลังจากได้รับวัคซีนเข็มแรกเป็นระยะเวลา 1 เดือน มีการตรวจพบภูมิต้านทานได้ถึง 96.7% อีกทั้งยังพบว่าเพศหญิงมีระดับภูมิต้านทานที่สูงกว่าเพศชาย รวมถึงผู้ได้รับวัคซีนอายุต่ำกว่า 60 ปีระดับภูมิต้านทานที่สูงกว่าผู้ได้รับวัคซีนที่มีอายุมากกว่า 60 ปี

วัคซีนที่ทดสอบต่างกันย่อมไม่สามารถเปรียบประสิทธิภาพกันได้

แม้ตัวเลขตรวจพบและปริมาณภูมิต้านทานของวัคซีนที่มีการเก็บข้อมูลเบื้องต้นในประเทศไทยจะเป็นตัวเลขที่สูงเท่าเทียมกับภูมิต้านทานที่เกิดขึ้นหลังการติดเชื้อ แต่ ศ.นพ.ยง ได้อธิบายว่า ระดับภูมิต้านทานของวัคซีนเหล่านี้ย่อมไม่สามรถนำตัวเลขเหล่านี้ไปเปรียบเทียบกับการศึกษาประสิทธิภาพวัคซีนของยี่ห้ออื่นในต่างประเทศ

การศึกษาประสิทธิภาพป้องกันโรคต้องทำการศึกษาจริงในแหล่งระบาดและพิจารณาว่ามีการติดเชื้อเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ฉีดหรือวัคซีนหลอกประสิทธิภาพในการศึกษาของวัคซีนได้ผลต่างกันมีปัจจัยต่างๆดังนี้

1.ความชุกของโรคในขณะทำการศึกษา หากขณะที่ทำการศึกษามีความชุกของโรคสูง ตัวเลขประสิทธิภาพย่อมมีแนวโน้มที่จะต่ำกว่าเช่น ในประเทศสหรัฐอเมริกามีการทดสอบประสิทธิภาพของวัคซีน Pfizer ในช่วงที่มีการระบาดต่ำกว่าช่วงเวลาที่มีการทดสอบประสิทธิภาพของวัคซีน Johnson and Johnson ซึ่งเป็นช่วงที่มีการระบาดสูงสุด

2.ประชากรที่ใช้ในการศึกษา กล่าวคือ หากใช้ประชากรกลุ่มเสี่ยงย่อมมีแนวโน้มให้ตัวเลขชี้วัดประสิทธิภาพต่ำกว่าการศึกษา ในประชากรกลุ่มที่เสี่ยงต่ำกว่า เช่น วัคซีน Sinovac ทำการศึกษา ในประเทศบราซิล มีการเก็บข้อมูลจากกลุ่มประชากรที่มีความเสี่ยงสูงคือ บุคลากรทางการแพทย์ ที่ดูแลผู้ป่วยโควิด-19 ย่อมมีอัตราได้ประสิทธิภาพค่อนข้างต่ำ เมื่อเปรียบเทียบกับวัคซีนเดียวกันที่ทำการศึกษาในประชากรทั่วไปที่มีความเสี่ยงต่ำกว่า

3.ความรุนแรงของโรคในระดับต่างๆ ในการศึกษาประสิทธิภาพวัคซีนแต่ละยี่ห้ออาจมีการจำกัดขอบเขตนิยามในการเก็บข้อมูลที่ครอบคลุม ระดับความรุนแรงของโรคแตกต่างกันไป เช่น หากวัคซีนชนิดหนึ่งทำการทดสอบโดยครอบคลุมถึงจำนวนผู้ป่วยที่มีความรุนแรง มีอาการตามหลักการขององค์การอนามัยโลกระดับ 2 คือ ผู้ป่วยติดเชื้อมีอาการแต่ยังไม่ต้องการการรักษา ในขณะที่วัคซีนอีกชนิดหนึ่งครอบคลุมถึงเฉพาะผู้ที่มีอาการตามหลักการขององค์การอนามัยโลกในระดับ 3 คือ ผู้ป่วยเป็นแบบผู้ป่วยนอกไม่ต้องการนอนโรงพยาบาลแต่ต้องพบแพทย์ อัตราประสิทธิภาพของวัคซีนชนิดแรกย่อมต่ำกว่าชนิดที่ 2

4.สายพันธุ์ของไวรัส ในสถานการณ์ที่ไวรัสกลายพันธุ์และมีประสิทธิภาพในการหลบหลีกวัคซีนได้มากกว่าย่อมทำให้ตัวเลขประสิทธิภาพต่ำกว่าวัคซีนที่มีการทดสอบในช่วงเวลาก่อนหน้าที่สายพันธุ์ของไวรัสยังไม่ได้วิวัฒนาการมากนัก

จากข้อมูลวัคซีนที่ใช้ในประเทศไทยสามารถกระตุ้นสร้างภูมิต้านทานได้ดี ในฐานะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านไวรัสวิทยา ศ.นพ.ยง จึงมีความเห็นว่า ควรเร่งดำเนินการให้ประชาชนสามารถเข้าถึงการฉีดวัคซีนให้ได้มากที่สุดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้กับตัวเองและประชากรหมู่มากต่อไป

วารสาร The Prestige of KCMH & MDCU

ปีที่ 6 ฉบับที่ 63 ประจำเดือน มิถุนายน 2564

2 กรกฎาคม 2564

By STY/Lib

Views, 6010